Ge\u00e7en hafta Okan Bay\u00fclgen’in program konu\u011fuydum. Her ne kadar ana konu\u015fma konumuz “nas\u0131l bir cumhurba\u015fkan\u0131?” sorusuna cevap bulmak olsa da konu d\u00f6nd\u00fc dola\u015ft\u0131, konuklar\u0131n birinin sordu\u011fu soru ile internetin etik de\u011ferlerine geldi. Ayn\u0131 hafta i\u00e7inde princeton universitesinde tez haz\u0131rlayan bir \u00f6\u011frenciye yard\u0131m i\u00e7in konu\u015ftu\u011fumda, daha \u00f6nce konu\u015ftu\u011fu ki\u015filerden, internet hukukunun olu\u015fmamas\u0131n\u0131n internet ahlak\u0131n\u0131n yani etik de\u011ferlerinin olu\u015fmamas\u0131na ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim.
\nMedya takip \u015firketi, k\u00f6\u015femin isminin bir gazetede Ay\u015fe \u00d6zek Karasu han\u0131m taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 bilgisini verince yaz\u0131ya bir g\u00f6z gezdirdim. Ay\u015fe han\u0131m netizen kelimesini a\u00e7\u0131klama gere\u011fi duymu\u015ftu.
\nBu \u00fc\u00e7 konu beni ziyadesi ile \u00fczd\u00fc. BTK ve T\u0130EK rakamlar\u0131na g\u00f6re \u00fclkenin yar\u0131s\u0131 intenet kullan\u0131yor ve internet vatanda\u015f\u0131 ne demek, internet ahlak\u0131 nas\u0131l bir\u015fey kimse bilmiyor. Bu son derece \u00fcz\u00fcc\u00fc bir durum.
\nEfendim ben burada anlatmay\u0131 gerekli bulmam\u0131\u015ft\u0131 ama san\u0131yorum bir kavramlar \u00fczerinden ge\u00e7me gereklili\u011fi var. Netizen, citizen ve net kalimesinin birle\u015fiminden olu\u015fan bir kelime. \u0130nternet vatanda\u015f\u0131 anlam\u0131na geliyor. \u0130nternet vatanda\u015f\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fi yada gelmesi gerekti\u011fi ise ayr\u0131 bir yaz\u0131 konusu bug\u00fcn burada ona de\u011finmek istemiyorum. Sadece bir vatanda\u015fl\u0131k evrensel anlamda e\u015fit hakk\u0131 gerektirir. Yani b\u00fct\u00fcn internet vatanda\u015flar\u0131 e\u015fittir diye bir ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme konusu olarak ortaya koymak istiyorum. Netiket ise ayn\u0131 mant\u0131kla internetin neti ile etik yani ahlak kelimesinin birle\u011fiminden olu\u015fur. Yaz\u0131l\u0131\u015f farklar\u0131 olsa da bu iki kelimenin ingilizcesi de bu \u015fekilde okunur. \u0130nternette bir ahlak var m\u0131d\u0131r?
\nYok diyenlerin ana arg\u00fcman\u0131, ahlak\u0131n oldu\u011fu yerde fake ( sahte ) profillerin olmayaca\u011f\u0131 yolunda. Fake profil bir ki\u015finin olmad\u0131\u011f\u0131 bir ki\u015fi tavr\u0131na b\u00fcr\u00fcnmesi onun gibi davran\u0131p onun ismini vermesidir ve doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131kt\u0131r. \u0130sterseniz Taksim meydan\u0131nda kendinizi cumhurba\u015fkan\u0131 olarak tan\u0131t\u0131n, isterseniz internette, her hal\u00fckarda bu doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131kt\u0131r, su\u00e7tur. Ancak ahlaks\u0131z insanlar var diye bir ortam hepten ahlaks\u0131z olarak ithem edilemez. E\u011fer\u00f6yle olsayd\u0131 d\u00fcnyay\u0131 da tamamen ahlaks\u0131z bir yer olarak tan\u0131mlamak gerekirdi. Bu ise kabul edilebilir bir t\u00fcme gelim y\u00f6ntemi de\u011fil, olamaz. Peki fake profilleri ne yapaca\u011f\u0131z?
\nGe\u00e7en g\u00fcn Do\u011fu\u015f \u00dcniversitesinde tam bir g\u00fcnl\u00fck bir eticaret konferans\u0131na moderat\u00f6rk yapt\u0131m. EticaretSem’in bu organizasyonunda T\u00fcrkiye’nin eticaret konusundaki en etkin isimleri konu\u015ftu. Aras kargodan, Endeavor’a Gittigidiyor’dan Paypal ve PayU gibi \u00f6deme sistemlerine kadar bir\u00e7ok marka eticaret konusunda d\u00fc\u015f\u00fcncelerini belirtti. Konu fraud yani kredi kart\u0131 doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na gelince bankalar\u0131n \u00f6nlemleri konu\u015fuldu. Kimse bu sorundan dolay\u0131 eticareti doland\u0131r\u0131c\u0131 yata\u011f\u0131 ilan etmedi. Bankalar\u0131n bu durumla nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131, bununla ya\u015famay\u0131 nas\u0131l \u00f6\u011frendikeleri anlat\u0131ld\u0131. Zaten zeka da bulunulan ortama ayak uydurabilme sanat\u0131d\u0131r ki; i\u015fte eticaretin zekas\u0131 ve ba\u015far\u0131s\u0131 buradan gelmektedir. Ayn\u0131 durum bu sahte hesaplarla u\u011fra\u015fmak durumunda olan kolluk kuvvetleri i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. G\u00fcvenlik sa\u011flamak i\u00e7in herkese kanun ka\u00e7a\u011f\u0131 muamelesi yapmak sadece beceriksizlerin kullanacaklar\u0131 bir y\u00f6ntemdir. Netiket
\nBunlara ra\u011fmen bir internet eti\u011finin y\u0131llard\u0131r olu\u015ftu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ufuk G\u00fcldemir’in ilk a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 haber sitesinde b\u00fct\u00fcn yaz\u0131lar\u0131n prompterdan \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi b\u00fcy\u00fck harf oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce, sitenin webmaster\u0131n\u0131 aram\u0131\u015ft\u0131m. Konuyu anlatt\u0131\u011f\u0131mda ilk yorum “valla abi \u00e7ok hakl\u0131s\u0131n amabu derdimi anlatam\u0131yorum” olmu\u015ftu. Aradan ge\u00e7en s\u00fcrede o site de bu etik kurallar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi. Bunlara g\u00f6re bir d\u00fczen sahibi oldu.
\nSeksenlerin sonlar\u0131nda ilk ki\u015fisel bilgisayar\u0131m\u0131 ald\u0131m. O tarihten sonra \u00e7evremdeki bir\u00e7ok ki\u015fiye \u00f6nce bilgisayar\u0131 anlatt\u0131m sonra da bilgisayardan ba\u011f\u0131ms\u0131z interneti ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc anlatt\u0131m. \u00c7ok yak\u0131nlar\u0131mda olanlar bile bazen buradaki ahlak kurallar\u0131n\u0131 y\u0131llar i\u00e7inde \u00e7evreden g\u00f6rerek \u00f6\u011frendi ne yaz\u0131kki.
\nBen ise netiket konusunu doksanlardan beri yaz\u0131yor bir k\u00fclliyat olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. \u0130lk yazd\u0131\u011f\u0131m kitaba amazon.com’da netiket diye arama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ula\u015fabilirsiniz. Kitab\u0131n ikinci bask\u0131s\u0131 ve kindle versiyonuna ise amazon.com’da At\u0131f \u00dcnald\u0131 yazarak ula\u015fabilirsiniz. En son yaz\u0131lanlara ula\u015fmak i\u00e7inse www.tinyurl.com\/netiketnedir adresini kullanabilirsiniz. Ayr\u0131ca sitemde de sosyal medya ahlak\u0131 gibi yeni konular bulunuyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ge\u00e7en hafta Okan Bay\u00fclgen’in program konu\u011fuydum. Her ne kadar ana konu\u015fma konumuz “nas\u0131l bir cumhurba\u015fkan\u0131?” sorusuna cevap bulmak olsa da konu d\u00f6nd\u00fc dola\u015ft\u0131, konuklar\u0131n birinin sordu\u011fu soru ile internetin etik de\u011ferlerine geldi. Ayn\u0131 hafta i\u00e7inde…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-11780","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n