Geli\u015fen teknolojiler, toplumlar\u0131 kendi merkezlerinde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Yapay zeka, otomasyon ve b\u00fcy\u00fck verilerin hayat\u0131m\u0131za zarar verece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren sonsuz say\u0131da haber, bizi Tektopya y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnde, kenarda izleyen yolcular gibi hissettirebilir. Ancak, de\u011fi\u015fim ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olsa da – bu de\u011fi\u015fimin nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz de\u011fildir. Art\u0131k istedi\u011fimiz gelece\u011fi in\u015fa etme zaman\u0131.
\nSivil toplumun bu zorluklarla nas\u0131l daha iyi y\u00fczle\u015febilece\u011fini anlamak i\u00e7in, siber g\u00fcvenlik, ki\u015fisel verilerin kontrol\u00fc ve algoritmik \u015feffafl\u0131k gibi geli\u015fmekte olan konular\u0131 tart\u0131\u015fmak i\u00e7in Stockholm \u0130nternet Forumu’nda (SIF) \u00f6nde gelen uzmanlar\u0131 toplad\u0131k. \u0130\u015fte i\u015fe yarar baz\u0131 bilgiler.
\n1. \u0130nternet h\u00fck\u00fcmeti tehdit etti\u011finde, h\u00fck\u00fcmet de interneti tehdit eder.<\/b>
\nYeni teknolojilerin avantajlar\u0131ndan yararlanmak istiyorsalar, vatanda\u015flar\u0131n internete girmesi gerekir. Bununla birlikte, yaln\u0131zca 2016’da 50 vaka olmak \u00fczere, son y\u0131llarda internet kapanmalar\u0131na y\u00f6nelik bask\u0131n bir e\u011filim ya\u015fand\u0131. Paradigma Giri\u015fimi’nden (Nijerya) Gb\u00e9nga S\u00e8san, h\u00fck\u00fcmetlerin internetin tamam\u0131n\u0131 kapatma bahaneleri olarak giderek artan bir \u015fekilde nefret s\u00f6ylemi ve sahte haberler gibi konular\u0131 kulland\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Ancak bir\u00e7ok ki\u015fi, bu nedenlerin en basitinden yasad\u0131\u015f\u0131 bir kontrol uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fan h\u00fck\u00fcmetler i\u00e7in bir \u00f6rt\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorguluyor. Herkesin susturulmas\u0131, nefret dolu s\u00f6ylemlerin ya da yanl\u0131\u015f bilgilerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 zorluklara kar\u015f\u0131 verilmesi gereken cevaplar de\u011fildir. Bunu yapmak, yaln\u0131zca sivil \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ezmekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda etkilenen alanlarda ekonomiye zarar verir.
\n\u0130yi haberler? \u0130nsanlar kar\u015f\u0131 koyuyor. Bu y\u0131l Kamerun\u2019da meydana gelen internet kapatma olay\u0131n\u0131n ard\u0131ndan kamuoyunum, vatanda\u015flar\u0131n ve sivil toplumun g\u00fc\u00e7l\u00fc bir harekete ge\u00e7mesi, h\u00fck\u00fcmetlere vatanda\u015flar\u0131n \u0130nternet’e eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 inkar etmenin ciddi sonu\u00e7lar\u0131 oldu\u011funun mesaj\u0131n\u0131 g\u00f6nderdi.
\n2. H\u00fck\u00fcmetler online tart\u0131\u015fmalar\u0131 gasp ediyor<\/b>
\nEri\u015fimi denetlemek, liderlerin online platformda s\u00f6ylenenleri ve yap\u0131lanlar\u0131 kontrol etme yolar\u0131ndan sadece birisi. Giderek artan bir oranla, baz\u0131 h\u00fck\u00fcmetler basit bir \u015fekilde online tart\u0131\u015fmaya kat\u0131lman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek etik olmayan ara\u00e7lar\u0131 kullanarak tart\u0131\u015fmay\u0131 kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Filipinlerde, Medya Alternatifleri Vakf\u0131ndan Lisa Garcia’n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na g\u00f6re, h\u00fck\u00fcmet ge\u00e7en y\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerde resmi mesajlar\u0131 yaymak ve ele\u015ftirmenleri ve gazetecileri rahats\u0131z etmek amac\u0131yla “klavye sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 ordusu” kurdu. Lisa \u00f6zellikle insanlar\u0131n ele\u015ftirel bir bi\u00e7imde online medyay\u0131 yarg\u0131lamalar\u0131na ve propagandadan ger\u00e7ek gazetecili\u011fi ay\u0131rt edebilmelerine imk\u00e2n tan\u0131mak amac\u0131yla, \u00f6zellikle ilk kez online olanlar i\u00e7in, dijital medya okur yazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesine duyulan ihtiyac\u0131 vurgulad\u0131.
\n3. Veriler yeni petrol ise, biz de \u00e7evreciyiz!<\/b>
\nDijital teknolojileri sadece diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar ve ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131m\u0131zda de\u011fil, arabalar\u0131m\u0131zda ve buzdolab\u0131nda, fabrikalar\u0131m\u0131zda ve \u015fehirlerimizde, ofislerimizi ve s\u0131n\u0131flar\u0131m\u0131z\u0131 izleyen giderek daha fazla yerde buluyoruz. Bu teknolojiler daha fazla birbirine ba\u011fl\u0131 hale geldik\u00e7e, verilerimize kimlerin eri\u015fimi oldu\u011fu, ne i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 ve kararlar\u0131n\u0131n hayatlar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fi hakk\u0131nda karma\u015f\u0131k etik sorular ortaya atmaktad\u0131r. Mozilla’dan Solana Larsen, bu karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n bizi hareketsiz hale getirece\u011fini s\u00f6yledi. T\u0131pk\u0131 Greenpeace gibi gruplar halk\u0131n, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi kadar karma\u015f\u0131k bir konuyu anlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu gibi, ki\u015fisel veri konular\u0131n\u0131 par\u00e7alay\u0131p daha iyi a\u00e7\u0131klamal\u0131y\u0131z; b\u00f6ylece insanlar dijital ya\u015famlar\u0131n\u0131 anlayabilir ve kontrol alt\u0131na alabilir.
\n4. D\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkeler beta testi pilot b\u00f6lgesi olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya<\/b>
\nDigital Asia Hub Y\u00f6netici M\u00fcd\u00fcr\u00fc Malavika Jayaram, K\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinde yeni teknolojilerin kullan\u0131ma sunulmas\u0131yla birlikte, bu \u00fclkelerin Bat\u0131 tedbirlerin en iyilerini almadan Bat\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n en k\u00f6t\u00fclerini kopyalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Hindistan’\u0131n ulusal biyometrik kimlik sistemi olan Aadhaar’a odaklanan Malavika, sistemin \u00fclkenin \u00e7e\u015fitli n\u00fcfusunun \u00e7o\u011funa hizmet etme konusunda yetersiz donan\u0131ml\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Bunun bir \u00f6rne\u011fi olarak, sistem y\u0131pranm\u0131\u015f parmaklara sahip olan tar\u0131m i\u015f\u00e7ilerini kay\u0131t alt\u0131na alamam\u0131\u015f ve b\u00f6ylece i\u015f\u00e7ileri \u00f6nemli hizmetlere eri\u015fimi olmayan ki\u015filer olarak b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Teknolojinin geli\u015ftirilmesi konusunda fikirleri al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131nda, baz\u0131 belirli gruplar\u0131n rutin olarak d\u0131\u015flanmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131z teknolojik de\u011fi\u015fime en \u00e7ok maruz kald\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkeler, vatanda\u015flar\u0131 korumak ve onlara ses vermek i\u00e7in kurumlar geli\u015ftirmelidir; bu nedenle, yeniliklerden zarar g\u00f6rmeden yarar sa\u011flarlar.
\n5. T\u00fcketici tercihi \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 gerektirir<\/b>
\nHayatlar\u0131m\u0131zla ilgili kararlar insanlardan algoritmalara ge\u00e7iyor. \u015eayet kimin banka kredisi alaca\u011f\u0131na, kimin \u00fcniversiteye kabul edilece\u011fine veya \u015f\u00fcphelinin \u015fartl\u0131 tahliye edilip edilmeyece\u011finin kararla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na Yaz\u0131l\u0131m karar verirse, bunun nas\u0131l i\u015fledi\u011fini anlamam\u0131z gerekir. Teknik kayg\u0131lar insan haklar\u0131 endi\u015feleri haline gelir. Algoritmalar programc\u0131lar\u0131n\u0131n ve beslendikleri bilgilerin \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n\u0131 somutla\u015ft\u0131r\u0131yor diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor Universidade Federal de Minas Gerais\u2019da (Brezilya) Profes\u00f6r olan Renato Rocha Souza. Ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki algoritmalar denetim ve ele\u015ftiriden gizlenen kara kutular oldu\u011fu i\u00e7in t\u00fcketicilere bir se\u00e7enek b\u0131rak\u0131l\u0131yor, teknolojileri reddet veya k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne kabul et. Ya da en k\u00f6t\u00fcs\u00fc, onlar\u0131 hi\u00e7 bilmeden kullan\u0131n. Renato, bu algoritmalar\u0131n a\u00e7\u0131k olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in m\u00fccadele etmemiz gerekti\u011fini ve bir sivil haklar \u00e7er\u00e7evesinin, algoritmalara ve Yapay Zekaya do\u011fru geni\u015fletilmesi gerekti\u011fini savunuyor.
\nGelecek<\/b>
\nTeknoloji kendi ba\u015f\u0131na bir u\u00e7 nokta olmamal\u0131, ancak daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve daha adil toplumlar in\u015fa etmemize yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in bir ara\u00e7 olmal\u0131d\u0131r. Web Vakf\u0131, herkesin online olarak ayn\u0131 haklara ve f\u0131rsatlara sahip oldu\u011fu d\u00fcnya i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r ve herkesin teknolojik yeniliklerden yararland\u0131\u011f\u0131 bir gelecek i\u00e7in sava\u015f\u0131yoruz. Oraya ula\u015fabilmek i\u00e7in sivil toplumun vatanda\u015flar\u0131n haklar\u0131n\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i olarak ve bunun \u00f6tesinde korumada g\u00fc\u00e7l\u00fc bir rol oynamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in yeni stratejiler, \u00e7er\u00e7eveler ve yetenekler geli\u015ftirmemiz, i\u015fbirli\u011fi yapmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Geli\u015fen teknolojiler, toplumlar\u0131 kendi merkezlerinde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Yapay zeka, otomasyon ve b\u00fcy\u00fck verilerin hayat\u0131m\u0131za zarar verece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren sonsuz say\u0131da haber, bizi Tektopya y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnde, kenarda izleyen yolcular gibi hissettirebilir. Ancak, de\u011fi\u015fim ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olsa da – bu de\u011fi\u015fimin…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14385,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-14386","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n