Yapay zeka ve robot teknolojilerinin birbirine girdi\u011fi \u015fu g\u00fcnlerde herkesin ortak kayg\u0131s\u0131, bu teknolojilerinin kontrols\u00fcz bir mecraya s\u00fcr\u00fcklenip s\u00fcr\u00fcklenmeyece\u011fi yolunda. Elon Musk ve bir\u00e7ok bilim adam\u0131 dikkat edilmezse bu teknolojilerin atom bombas\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131ma sebep olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken, Mark Zuckerberg ise korkunun gereksiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. \u0130ki taraf ciddi bir tart\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7inde olsalar da, ortak noktalar\u0131 bir etik de\u011ferler b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn olu\u015fturulmas\u0131 noktas\u0131nda.
\nAsimov’un 3 robot ve sonradan eklenen s\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 yasas\u0131 bir genel \u00e7er\u00e7eve \u00e7izse de, yetersiz kalaca\u011f\u0131n\u0131 Ben, Robot kitab\u0131nda kendisi de \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Bir trafik kazas\u0131nda ya\u015fama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fczde 45 bularak kahraman\u0131m\u0131z\u0131 kurtarmay\u0131 tercih eden robota, bir \u00e7ocu\u011fun ya\u015fam\u0131 s\u00f6z konusuysa bir\u00e7ok insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6n\u00fcll\u00fc kucaklayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatman\u0131n ne kadar zor oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyordu.
\nBu hafta program\u0131ma konuk olan \u00c7\u00f6z\u00fcmtek Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Engin \u00c7etinkaya, konuyu bir ad\u0131m daha ileri g\u00f6t\u00fcrerek, bazen s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kan herhangi bir sokak hayvan\u0131 i\u00e7in bile benzer kararlar\u0131 alabildi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.
\nBu tip durumlar\u0131 mant\u0131ksal d\u00fc\u015f\u00fcnce zincirinde bir robota anlatmak neredeyse imkans\u0131z. Bu nedenle son d\u00f6nemde otonom ara\u00e7larla ilgili ciddi tart\u0131\u015fma konular\u0131ndan biri i\u00e7inde bir yolcusu bulunan bir arac\u0131n d\u0131\u015fardaki bir yaya ile yolcusu aras\u0131nda se\u00e7im yapmas\u0131 durumunda hangisini se\u00e7ece\u011fi konusunda. Hemen s\u00f6yleyeyim b\u00f6yle bir durumda arac\u0131n yolcusunu koruyaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan bir marka bulunuyor.
\nPeki ya iki yaya kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7erken benzer bir durum olursa ve bu yayalar \u00e7ocuksa? G\u00f6r\u00fcnen o ki bu konular daha \u00e7ok su kald\u0131r\u0131r. Konu\u015fulur… Hatalar olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmalar devam eder. Ancak bu tart\u0131\u015fmalar\u0131 ‘e\u011fer b\u00f6yle olursa b\u00f6yle olur’ diye basit komut ve anlat\u0131mlarla programlayamayaca\u011f\u0131m\u0131z kesin.
\nTeknolojinin son d\u00f6nemde ald\u0131\u011f\u0131 ivmenin sebebi i\u015flemci g\u00fcc\u00fc. Moore yasas\u0131n\u0131 bile deviren bu yeni i\u015flemci g\u00fcc\u00fc ar\u015fa bile de\u011fse en fazla daha h\u0131zl\u0131 i\u015flem yapm\u0131\u015f, daha h\u0131zl\u0131 sonu\u00e7 alm\u0131\u015f oluruz. Ancak alaca\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7 ne kadar h\u0131zl\u0131 gelirse gelsin otonom ara\u00e7larla ilgili devrim yaratan bir duygusal zeka ile gelmeyece\u011fi kesindir. Bu tip bir devrim i\u00e7in geleneksel algoritmalardan uzakla\u015f\u0131p quantum i\u015flemcilere, ikilik yap\u0131dan uzakla\u015f\u0131p kompleks durum analizlerine ihtiya\u00e7 var. Kognitif \u00f6\u011frenmenin yapay zekaya yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, algoritmaya yapacak bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131na ihtiya\u00e7 var.
\nDo\u011fru karar\u0131 nas\u0131l bilece\u011fiz?
\n90’l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonunda eticaret konusunda yapt\u0131\u011f\u0131m konu\u015fmalarda, mutlaka ilk soru ya kredi kart\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131n\u0131rsayd\u0131. Ge\u00e7en y\u0131llar bu g\u00fcvenlik kayg\u0131lar\u0131n\u0131 gittik\u00e7e azaltt\u0131. Sorun ortadan kalkmasa da denetim artt\u0131, zararlar bir \u015fekilde kar\u015f\u0131land\u0131 ve kamuoyunun bu konudaki endi\u015fesi azald\u0131.
\nYapay zekan\u0131n anl\u0131k kararlar\u0131n\u0131n do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, olay an\u0131nda sonucu etkileyen b\u00fct\u00fcn parametreleri bilseniz de m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Asl\u0131nda teknoloji olmasa b\u00fct\u00fcn bu kararlar m\u00fcnferit olaca\u011f\u0131 i\u00e7in zarar\u0131 da kabul edilebilir boyutlarda kalacakt\u0131. Ama kabul etmek laz\u0131m ki; saatte 46 kazan\u0131n oldu\u011fu \u0130stanbul gibi bir \u015fehirde, bir algoritmik hata h\u0131zl\u0131ca d\u00fczeltilebilse dahi geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez can kay\u0131plar\u0131na sebep olacakt\u0131r ki bu tahayy\u00fcl bile edilemez. B\u00f6yle bir olay sonras\u0131 hatal\u0131y\u0131 bulup cezaland\u0131rmak ise ayr\u0131 ciddi bir kompleks durum g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc veriyor. Nas\u0131l bulunaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek ise \u015fu an imkans\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.
\nYa ili\u015fkiler?
\nRobotlar\u0131n i\u015flerini yaparken ya\u015fad\u0131klar\u0131 olaylardan ba\u015fka bir de sosyal ili\u015fkiler konusu \u00e7ok \u00f6nemli. \u0130nsan robot ili\u015fkilerinin yan\u0131 s\u0131ra, robot robot ili\u015fkileri de \u00fczerinde kafa yorulmas\u0131 gereken bir konu. Bu konularla ilgilenmesi gerekenler ise sadece teknoloji ve bilgisayara ak\u0131n olan m\u00fchendislerden ziyade, sosyologlar, psikologlar ve hatta sanat\u00e7\u0131lar. Ortaya \u00e7\u0131kacak yeni ya\u015fam formu ve bu formun gerek i\u00e7 gerekse d\u0131\u015f ili\u015fkileri teker teker tan\u0131mlanmal\u0131, hiyerar\u015filer ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131, olu\u015fturdu\u011fumuz medeniyetin tecr\u00fcbelerinden yola \u00e7\u0131karak, yeni bir toplumsal k\u00fclt\u00fcr olu\u015fturulmal\u0131.
\nDaha yap\u0131lacak \u00e7ok ama \u00e7ok i\u015f var.
\nO y\u00fczden kimse i\u015fsiz kalmaktan endi\u015fe etmemeli.<\/p>\n