Son d\u00f6nemde Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu (KVKK) ile birlikte veri g\u00fcndemimize ta\u015f\u0131nd\u0131. Herkes _s\u00f6zde_ veriyi konu\u015fuyor. Verinin saklanmas\u0131 hukukunda neler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finden bahsediyor.
\nFacebook\u2019un gen\u00e7 patronu 250 bin ki\u015finin y\u00fckledi\u011fi bir program sayesinde \u00f6nce 50 milyon son resmi a\u00e7\u0131klama ile 86 milyon ki\u015finin \u00e7al\u0131nan verisi i\u00e7in \u00f6z\u00fcr diliyor\u2026 B\u00fcy\u00fck veri deyince Facebook akl\u0131m\u0131za geliyor ama Cambridge Analytica tarihe b\u00fcy\u00fck veri \u015firketi olarak ge\u00e7iyor. Acaba biz b\u00fcy\u00fck veri \u015firketi olarak yanl\u0131\u015f mi tan\u0131ml\u0131yoruz?
\nHani kamu spotunda oldu\u011fu gibi \u015f\u00f6yle bombo\u015f sonsuza uzanan bir platform \u00fczerinde Aziz Sancar\u2019\u0131n o davudi sesiyle \u201cVeri Nedir?\u201d dedi\u011fini hayal edin. Ortal\u0131kta dijital noktac\u0131klar u\u00e7u\u015fsun. Bana sorarsan\u0131z veri, son d\u00f6nemde tasvir edildi\u011fi gibi \u201cpetrol\u201d de\u011fildir. Bu belki de\u011ferini anlatmak i\u00e7in bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sanayi devriminde kalm\u0131\u015f bir i\u015f adam\u0131na kullan\u0131labilecek bir metafor olabilir. Ancak ciddi eksikleri var.
\nSon birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m projelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda veri ile u\u011fra\u015ft\u0131m. Veri 1980\u2019li y\u0131llarda ben lise \u00f6\u011frencisi iken rahmetli Yusuf Bozkurt \u00d6zal\u2019\u0131n \u201coku bu i\u015fine yarayacak\u201d diye verdi\u011fi dBase 3 kitab\u0131nda tasvir edilen \u015fey de\u011fildi. O zaman veri dedi\u011fimizde akl\u0131m\u0131za veri tabanlar\u0131 gelirdi. Veriyi s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r k\u00fct\u00fcphanedeki gibi g\u00fczel g\u00fczel rahlar\u0131na dizerdik.
\nSonra internet peydah oldu. \u00d6nce her seferinde b\u00fct\u00fcn sayfalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek zorunda oldu\u011funuz statik sayfalar vard\u0131. Sonra bu sayfalar\u0131 h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015ftirebilmek i\u00e7in dosyalara toplu i\u015flem yapabildi\u011finiz dosya y\u00f6neticileri ve en sonunda da dinamik sayfa \u00fcretimi yapan ve arkada veriyi tutan dinamik siteler. Bu d\u00f6nemlerde veri bizim i\u00e7in zaman damgas\u0131 yemeye ba\u015flad\u0131. Yani eski veri, yeni veri diye ayr\u0131mlar ba\u015flad\u0131.
\nBir g\u00fcn Mark biz Taksim\u2019de dola\u015f\u0131rken bizi yakalad\u0131 (tabii \u201cworld of mouth\u201d ile). Sosyal medya d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. Veri herkes i\u00e7in eskiye g\u00f6re \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hale gelmeye ba\u015flad\u0131\u2026 Ama daha \u00f6nemlisi i\u00e7ine ne bulursan\u0131z atabilece\u011finiz (bulut de\u011fil) yap\u0131s\u0131z (unstructured) veri tabanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.
\nB\u00fct\u00fcn bu yap\u0131lar ge\u00e7en hafta bahsetti\u011fim gibi merkezi yap\u0131lard\u0131.
\nAncak son d\u00f6nemde g\u00f6r\u00fcyorum ki; veri art\u0131k durmak istemiyor. Devaml\u0131 hareket halinde. Kimse sizden bir veriyi d\u00fczenlemek i\u00e7in onu al\u0131p bir yerde depolaman\u0131z\u0131, d\u00fczenleyip yollaman\u0131z\u0131 beklemiyor. Zaten buna zaman yok.
\nSon projemizde tedarik\u00e7iden gelen veriyi, giri\u015f an\u0131nda par\u00e7alara ay\u0131r\u0131p, bunlar\u0131 analiz eden, isimlerini istedi\u011finiz dile an\u0131nda \u00e7eviren. \u0130sim altyap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6nderdi\u011finiz eticaret sitesinin isteklerine g\u00f6re d\u00fczenleyen bir yap\u0131 yapt\u0131k. Yani bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn etsy, amazon, rakuten veya bamilo\u2019da olmas\u0131 i\u00e7in tedarik\u00e7inin kendi standartlar\u0131nda \u00fcr\u00fcn\u00fc XML dosyas\u0131na yerle\u015ftirmesi yeterli oluyordu. \u00dcr\u00fcn ismi uygun dile \u00e7eviriliyor, uygun \u015fekilde bilgileri d\u00fczenleniyor, resmi uygun boyuta getirilip, g\u00fcn\u00fcn kuruna, gidece\u011fi \u00fclkenin g\u00fcmr\u00fck mevzuatlar\u0131na g\u00f6re fiyat\u0131na vergi ve kargo maliyetleri ekleniyor ve daha yere inmeden d\u00fcnyan\u0131n bir k\u00f6\u015fesinde sat\u0131\u015fa sunuluyordu.
\nBen bu d\u00f6nemdeki tecr\u00fcbelerim sayesinde veriyi petrol olarak de\u011fil de su olarak tan\u0131mlaman\u0131n do\u011fru oldu\u011funa kanaat getirdim. Veri su gibi hayati. Su gibi b\u0131rak\u0131rsan\u0131z kokuyor. Akt\u0131k\u00e7a tazeleniyor. \u00d6n\u00fcne set \u00e7ekmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131lara ihtiyac\u0131n\u0131z var ama zaten dola\u015f\u0131rken kendi enerjisini yarat\u0131yor. Petrol gibi durdu\u011fu yere bula\u015fan, karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 y\u00fcksek ve depolanmas\u0131 gereken bir\u015fey de\u011fil. Akmas\u0131 gerekiyor.. Aksi takdirde \u00f6l\u00fcyor.
\nPeki ya ki\u015fisel veri nedir? Sar\u0131 araba ki\u015fisel veri olabilir mi?
\nHepimiz ki\u015fisel veri denildi\u011finde kvkk\u2019da ge\u00e7ti\u011fi \u015fekliyle \u0131rk, etnik k\u00f6ken, siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnce, felsefi inanc\u0131, dini ve mezhebi gibi belirleyici \u00f6zellikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu kolay\u0131m\u0131za geliyor. Ancak asl\u0131nda yasan\u0131n ula\u015fmak istedi\u011fi nokta Avrupa Birli\u011fi m\u00fcktesebat\u0131 gere\u011fi ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa imkan veren her\u015feydir.
\nBir k\u00f6y d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, sadece bir tane sar\u0131 araba var. Bu durumda asl\u0131nda kimseye \u00f6zel g\u00f6r\u00fcnmeyen kullan\u0131lan araban\u0131n rengi bilgisi de bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131k sebebi olup, ki\u015fisel veri olarak ge\u00e7ecektir. \u0130\u015flenmesi i\u00e7in bilgi al\u0131nmas\u0131na ihtiya\u00e7 olacakt\u0131r.
\nPeki T\u00fcrkiye\u2019de ki\u015fisel verilerin durumu nedir?
\nY\u0131llar \u00f6nce bir yurt d\u0131\u015f\u0131 seyahatim s\u0131ras\u0131nda evime internet ba\u011flatma ihtiyac\u0131 olmu\u015ftu. Babam o d\u00f6nem eve gelen ki\u015filere kendi bilgileri ile birlikte benim cep telefonu numaram\u0131 verdi. Abonelik babam\u0131n ad\u0131 ama benim ileti\u015fim bilgilerime g\u00f6re yap\u0131ld\u0131. Ge\u00e7enlerde telefonum \u00e7ald\u0131, bilmedi\u011fim bir numara. A\u00e7t\u0131m\u2026 Kar\u015f\u0131daki ki\u015fi babam\u0131 soruyordu. \u015eu an burada de\u011fil dedim. Gaziosmanpa\u015fa\u2019da bir hastaneden arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve checkup kampanyas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi. Anlad\u0131m ki internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131m\u0131z elindeki bilgileri ya satm\u0131\u015f yada \u00e7ald\u0131rm\u0131\u015f. Bilgilerimiz ise o hastanenin bile eline ge\u00e7mi\u015f.
\n\u015eimdi bu karma\u015fan\u0131n i\u00e7inde ger\u00e7ekten KVKK i\u015fe yarayacak m\u0131? Bilemiyorum. Ancak kullan\u0131lmayan cezai i\u015flemlerin oldu\u011fu ama ger\u00e7ek hayat\u0131 d\u00fczenlemeyen bir yasa haline gelecekse, herkse Mevlan\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatmak istiyorum. \u201cYa g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn gibi ol yada oldu\u011fun gibi g\u00f6r\u00fcn\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Son d\u00f6nemde Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu (KVKK) ile birlikte veri g\u00fcndemimize ta\u015f\u0131nd\u0131. Herkes _s\u00f6zde_ veriyi konu\u015fuyor. Verinin saklanmas\u0131 hukukunda neler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finden bahsediyor. Facebook\u2019un gen\u00e7 patronu 250 bin ki\u015finin y\u00fckledi\u011fi bir program sayesinde \u00f6nce 50…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15193,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-15192","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n