Bir s\u00fcredir Rusya\u2019ya farkl\u0131 alanlarda blokaj koyan avrupa ve amerika, \u015fimdi interneti yasaklamay\u0131 konu\u015fuyor. Asl\u0131nda 11 Mart\u2019da Putin\u2019in Rusya\u2019y\u0131 internetten koparma plan\u0131 2021 Haziran\u2019\u0131nda bir testle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Biz o zamanlarda Ukrayna geli\u015fmesini bilemedi\u011fimiz i\u00e7in planlanan\u0131 anlamakta zorluk \u00e7ekmi\u015ftik. Ancak Rusya i\u015fgalle birlikte \u00f6nce .mil alan adlar\u0131n\u0131 sonra da b\u00fct\u00fcn interneti kapatma plan\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irdi. Nas\u0131l olduysa 11 Mart\u2019da planlanan kesinti olmad\u0131. \u00dcstelik i\u015fgal alt\u0131nda tuttu\u011fu Ukrayna\u2019ya da SpaceX \u00fczerinden internet ileti\u015fimi a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flad\u0131.
\nTabii bu kapatamaman\u0131n arkas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir ticari konu da var. Yandex\u2026. Yandex, Rusya\u2019n\u0131n interneti kendine kapatmas\u0131na engel olacak kadar b\u00fcy\u00fck bir \u015firket. Neredeyse Google\u2019\u0131n sahip oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn hizmetlere sahip olan \u015firket, Rusya i\u00e7in de bir gelir kap\u0131s\u0131. Bu nedenle kap\u0131n\u0131n tamamen kapanmas\u0131na engel olan ve aya\u011f\u0131 ile kap\u0131y\u0131 aral\u0131k tutan bir \u015firket Yandex. Yoksa Rusya, Amerika\u2019n\u0131n bir\u00e7ok sosyal medya \u015firketini daha \u015fimdiden yasaklad\u0131.
\nUkrayna\u2019n\u0131n i\u015fgalinin hemen ard\u0131ndan, \u00f6zellikle linkedin ve di\u011fer sosyal medya a\u011flar\u0131nda teknoloji profesyoneli olan ne kadar fazla Ukrayna\u2019l\u0131 dostum oldu\u011funu, benle veya benim onlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fum ne kadar fazla Ukrayna\u2019l\u0131 yaz\u0131l\u0131m \u015firketi oldu\u011funu hayretle farkettim. \u00dcstelik bir k\u0131sm\u0131 ile de ticari ba\u011flant\u0131lar\u0131m varm\u0131\u015f.
\nBuna ra\u011fmen, Amerika\u2019dan veya Avrupa\u2019dan \u00e7\u0131kacak bir Rusya internet blokaj\u0131n\u0131, hi\u00e7bir \u015fekilde desteklemiyorum. Burada y\u00f6ntem devletlerin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi DNS y\u00f6nlendirmeleri \u015feklinde olmay\u0131p, muhtemel bir kablo kesimi yoluyla olacakt\u0131r. Yani daha sonra d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir yol\u2026
\nBunun sebebi kablolar\u0131n yeniden ba\u011flanamamas\u0131 de\u011fil, ilk defa internete g\u00f6n\u00fcl vermeyenlerle birlikte verenlere de kapanacak. Bu kap\u0131 sadece sava\u015f yanl\u0131lar\u0131na de\u011fil, sava\u015fa muhalif olanlara da kapanacak, bu kap\u0131 zalimlere de\u011fil mazlumlara da kapanacak, sadece iktidara de\u011fil, muhaliflere de kapanacak.
\nBu internete g\u00f6n\u00fcl verenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kabul edilemez bir durumdur. Zira internet devletlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamayacak bir platformdur. Kuruldu\u011fu ilk andan bu yana var olmas\u0131 ve herkesin ba\u011flanmas\u0131 yani ya\u015famas\u0131 i\u00e7in kurulmu\u015f bir platformdur. Kimsenin ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 koparmaz, d\u0131\u015flamaz. 2000\u2019li y\u0131llarda bu konuda herkese anlatmak i\u00e7in \u201cinternet hayatt\u0131r\u201d derdik. \u015eimdi de aksini s\u00f6ylememiz do\u011fru olmaz.
\n\u0130nternet\u2019in bir lokasyonda kapal\u0131 olmas\u0131, kabul edilemez; \u00e7\u00fcnk\u00fc internet iyi veya k\u00f6t\u00fc b\u00fct\u00fcn fikirlerin bulundu\u011fu bir aland\u0131r. Birileri istemiyor diye, interneti isteyenler mahrum b\u0131rak\u0131lamaz.
\nBu konuda daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda \u201cinternette ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa son\u201d isimli, \u0130ngilizcesi ve Frans\u0131zcas\u0131 Academia.edu\u2019deki sayfamda bulunan (https:\/\/atifunaldi.academia.edu\/research) bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m. O d\u00f6nemde markalar\u0131n internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 lokasyon ba\u011f\u0131ms\u0131z ay\u0131rt etmemesinin internetin gelece\u011fi i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu yazm\u0131\u015ft\u0131m.
\n\u015e\u00fcphesiz bu yakla\u015f\u0131m d\u0131\u015fardan i\u00e7eri ne kadar \u00f6nemliyse, i\u00e7erden d\u0131\u015far\u0131 da ayn\u0131 oranda \u00f6nemlidir. Yani d\u00fcnyan\u0131n her yerinde bir adresi yazan ki\u015fi ayn\u0131 siteye ula\u015fmal\u0131d\u0131r. Bunu hem site, hem interneti ayakta tutmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar hem de internet ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u015firket ve onun iminde bulundu\u011fu devlet ve hukuk sistemi sa\u011flamal\u0131d\u0131r.
\nOlu\u015fabilecek en k\u00fc\u00e7\u00fck bir ayr\u0131m, internetin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne de\u011fil, onu bir arada tutmaya \u00e7al\u0131\u015fan ve fikir \u00e7e\u015fitlili\u011fini \u00f6nemseyen gruba yap\u0131lm\u0131\u015f bir sald\u0131r\u0131d\u0131r.
\nBu tip sald\u0131r\u0131lar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenler vard\u0131r:
\nAkademik anlamda internet ve \u00f6zellikle web g\u00fcvene dayal\u0131 bir teknik kullan\u0131r. B\u00fct\u00fcn ileti\u015fim teknik a\u00e7\u0131dan bir tan\u0131\u015fma \u015feklinde olur ve taraflar genelde kendi kimliklerini s\u00f6yleler. (makine baz\u0131nda teknik bir ileti\u015fimden bahsediyorum. Art\u0131k internet ne yaz\u0131k ki bu yap\u0131dan vazge\u00e7mek zorundad\u0131r. Ancak bu vazge\u00e7i\u015fte dikkat edilmesi gereken kurallar vard\u0131r. \u0130nternet sadece bir yerden otantike edilirse bu ciddi bir g\u00fcc\u00fcn olu\u015fmas\u0131na sebep olur. \u0130nternetin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zarar g\u00f6r\u00fcr. Bu nedenle merkeziyetsiz bir otantikasyon merkezi kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu teknolojinin ismi de blockchaindir.
\nDOS ve DDOS ataklar\u0131 yine bu g\u00fcvenden kaynaklanmaktad\u0131r. Ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bu otantikasyon \u00e7ok \u00f6nemlidir.
\nBu sayede DNS sunucular\u0131n\u0131n manip\u00fclasyonu da engellenebilir.
\nK\u0131saca, g\u00fcvene dayal\u0131 bir internetten g\u00fcvenli bir internete ge\u00e7i\u015f yapmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir s\u00fcredir Rusya\u2019ya farkl\u0131 alanlarda blokaj koyan avrupa ve amerika, \u015fimdi interneti yasaklamay\u0131 konu\u015fuyor. Asl\u0131nda 11 Mart\u2019da Putin\u2019in Rusya\u2019y\u0131 internetten koparma plan\u0131 2021 Haziran\u2019\u0131nda bir testle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Biz o zamanlarda Ukrayna geli\u015fmesini bilemedi\u011fimiz i\u00e7in planlanan\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39,5],"tags":[],"class_list":["post-16533","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-businessweek","category-medya"],"yoast_head":"\n