1998’in ilk aylar\u0131 ile birlikte, ya\u015fam\u0131m\u0131za yeni bir olgu yerle\u015fti, E-ticaret. Evinizden internet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ve fiziksel olarak ger\u00e7ek paran\u0131n kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bu y\u00f6ntem, hem h\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 artt\u0131r\u0131yor, hem de para gibi art\u0131k gereksizle\u015fmek \u00fczere olan bir olgu ufak ufak ya\u015fam\u0131m\u0131zdan kald\u0131r\u0131yor. Peki ama \u015fu ana kadar daha tam olarak g\u00f6remedi\u011fimiz e-ticaret nedir? nas\u0131l kullan\u0131l\u0131r? kimler yapar ve kimler yapmal\u0131d\u0131r? bu sorular\u0131n cevaplar\u0131n\u0131 herhalde hepiniz merak ediyorsunuzdur.
\nE-ticaret asl\u0131nda internet’in ba\u015flamas\u0131 ile birlikte ortaya \u00e7\u0131kan olgulardan biridir. M\u00fc\u015fteri i\u00e7in para kullanmadan ve yerinden kalkmadan al\u0131\u015fveri\u015f yapma imkan\u0131n\u0131 verir. Peki m\u00fc\u015fteriye bu kadar rahatl\u0131k veren bir sistem, sat\u0131c\u0131ya dezavantaj m\u0131 sa\u011flar diye soracak olursan\u0131z cevab\u0131m hay\u0131r. Asl\u0131nda e-ticaret, m\u00fc\u015fterinin, sat\u0131c\u0131n\u0131n, hatta bankan\u0131n i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131ran bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir.
\n\u0130sterseniz \u00f6ncelikle sisteme m\u00fc\u015fterinin g\u00f6z\u00fcnden bakal\u0131m:
\nAvantajlar:
\nDaha \u00f6nce de bahsetti\u011fim gibi yerinizden kalkmadan al\u0131\u015fveri\u015f edebilirsiniz. Fakat kullanabilece\u011finiz bir kredi kart\u0131n\u0131z olmas\u0131 gerekir (baban\u0131z\u0131nki de olabilir_ tabii izin ald\u0131ysan\u0131z) . kart\u0131n\u0131z\u0131 elinize al\u0131r, inernet \u00fczerinde o vitrin senin bu vitrin benim dol\u015famaa ba\u015flars\u0131n\u0131z. Arada i\u00e7eri girer onun bunun fiya\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenirsiniz. Sonra, bir d\u00fckkana girer be\u011fendi\u011finiz \u00fcr\u00fcnleri toplar kasaya y\u00f6nelirsiniz. Kasada herzaman g\u00fcler y\u00fczl\u00fc bir form vard\u0131r. Bu formu doldurursunuz. Formda size ahiret sorular\u0131 sorulmaz sadece kredi kart\u0131n\u0131z ile ilgili bilgiler. \u00dcr\u00fcn ve getirilme paras\u0131n\u0131 \u00f6dedi\u011finizde art\u0131k size d\u00fc\u015fen tek \u015fey oturup kap\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131nmas\u0131n\u0131 beklemektir. B\u00fcy\u00fck bir ihtimalle s\u00f6z verilen zaman i\u00e7inde ald\u0131klar\u0131n\u0131z elinize ula\u015facakt\u0131r.
\nDezavantajlar:
\nAsl\u0131nda gezmeyi sevmeyen, evde oturmaktan memnun olan bir gen\u00e7seniz \u00f6yle \u00e7ok fazla zarar\u0131 yok. Yaln\u0131z kredi kart\u0131 numaras\u0131n\u0131 verirken dikkat etmeniz gereken baz\u0131 kurallar vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc her hikayede oldu\u011fu gibi bu hikayede de bir k\u00f6t\u00fc adam vard\u0131r. Bu k\u00f6t\u00fc adam internete kula\u011f\u0131n\u0131 dayam\u0131\u015f birilerinin o hat \u00fczerinden kredi kart\u0131 numaras\u0131 g\u00f6ndermesini bekler. Sonra sizin kredi kart\u0131 numaran\u0131z\u0131 g\u00f6nderdi\u011finiz bilgi paketini al\u0131r a\u00e7ar ve vola. Art\u0131k o da sizin kredi kart\u0131 bilgilerinize sahiptir, art\u0131k sizin i\u00e7in kabus ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer bu yaz\u0131y\u0131 sonuna kadar okursan\u0131z bu hataya d\u00fc\u015fmezsiniz, evde oturmak sizin i\u00e7in bir zevk olur.
\nSat\u0131c\u0131 i\u00e7in ise durum \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r:
\nAvantajlar:
\nB\u00fct\u00fcn g\u00fcn internet \u00fczerinde bilgisayar\u0131n\u0131z ir tak\u0131m i\u015fler yapar. Bu i\u015flere siz hi\u00e7 kar\u0131\u015fmazs\u0131n\u0131z. G\u00fcn bitince kasan\u0131zdan Z-raporu \u00e7\u0131kar\u0131r gibi bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n bir tu\u015funa basars\u0131n\u0131z ve sizin internetteki d\u00fckkan\u0131n\u0131za gelen ve al\u0131\u015f-veri\u015f yapan, bankan\u0131n kredi kart\u0131n\u0131 onaylayan kullan\u0131c\u0131lar\u0131n isimlerini, adreslerini ve g\u00f6nderilecek \u00fcr\u00fcn\u00fcn bilgilerini varir. Bundan sonra ize d\u00fc\u015fen \u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00f6ndermektir, \u00e7\u00fcnk\u00fc paran\u0131z art\u0131k kasan\u0131za girmi\u015ftir. Bu arada e\u011fer istemezseniz o g\u00fcn internetteki d\u00fckkan\u0131n\u0131zda \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131 \u00f6\u011frenmezsiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn boyunca insanlar \u00fcr\u00fcn alm\u0131\u015f, \u00fcr\u00fcn al\u0131p kasaya gidip vazge\u00e7mi\u015f yada mallar\u0131 b\u0131rak\u0131p ortal\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131tp \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ama siz her ak\u015fam ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda her\u015feyi kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015f ve g\u00fclery\u00fczl\u00fc bir ma\u011faza m\u00fcd\u00fcr\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z.
\nDezavantajlar:
\nHer g\u00fcn sizinle banka aras\u0131nda kredi kart\u0131 provizyon i\u015flemleri \u00fczerine binlerce konu\u015fma d\u00f6ner. Bu konu\u015fmalar \u00e7ok say\u0131da m\u00fc\u015fteri bilgisi i\u00e7erir. Kredi kart\u0131 numaralar\u0131, bu numaralar i\u00e7inde provizyon alanlar, kredi kart\u0131 tarih ve isimleri gibi bir\u00e7ok bilgi. Bu noktada m\u00fc\u015fteri taraf\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u00f6t\u00fc adam steteskopu ile yine kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Elindeki aletle hatlar\u0131 dinlemeye ba\u015flar. \u0130\u015fine yarayan bilgi pketlerini toplar ve a\u00e7ar. Art\u0131k g\u00fcvenlik kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunu farkeden m\u00fc\u015fterileriniz, d\u00fckkan\u0131n\u0131zdan al\u0131\u015f-veri\u015f yapmammaya ba\u015flarlar. D\u00fckkan\u0131n\u0131za giren \u00e7\u0131kan olmamaya ba\u015flar, sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 yitirirsiniz. Peki bunlara kar\u015f\u0131 ne yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunu da yaz\u0131m\u0131z\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru bulacaks\u0131n\u0131z.
\nBanka i\u00e7in ise durum:
\nAvantajlar:
\nBir bankac\u0131 olarak y\u0131llarca sorunlar\u0131 olan m\u00fc\u015fterilrle u\u011fra\u015ft\u0131n\u0131z. Bazen bir k\u0131sm\u0131 sorunsuz oldu\u011fu halde sistemi bilmedi\u011fi i\u00e7in gelip bankan\u0131zda huzursuzluk \u00e7\u0131kard\u0131. Siz ise b\u00fct\u00fcn so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131zla ona anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131n\u0131z. Art\u0131k bunlarla u\u011fra\u015fmak zorunda de\u011filsiniz. \u0130nternet \u00fczerinde bankac\u0131l\u0131k sizin a\u00e7\u0131n\u0131zdan da olduk\u00e7a kolay. Ak\u015fama kadar b\u00fct\u00fcn i\u015flemlerinizi yapan bilgisayar\u0131n\u0131z genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011fe sizin yerinize b\u00fct\u00fcn bilgileri iletiyor. Ayr\u0131ca her ak\u015fam hesaplamalar s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131k var m\u0131 stresinden de kurtuluyorsunuz. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn hesaplar hatta kasa her an kontrol alt\u0131nda. Bu arada sorunlu m\u00fc\u015fterilere ne oldu? Sorunu bilgisizlik olan m\u00fc\u015fteriler bilgi verildi, ama ger\u00e7ekten sorunu olanlar yine size kald\u0131, art\u0131k bu kadar rahatl\u0131k i\u00e7inde onlara bir e-mail atars\u0131n\u0131z.
\nDezanataj:
\nSizi di\u011fer bankac\u0131 arkada\u015flar\u0131n\u0131z bu hatlar\u0131 dinleyen arkada\u015f konusunda haberdar ettiler. Paketleri k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fcvenlik kilitleri (K\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131na bakmay\u0131n z\u0131rhl\u0131 arabalardan daha g\u00fcvenlidirler) ile ta\u015f\u0131yorsunuz. Ama kilidiniz ne kadar g\u00fcvenli bunu hep merak ettiniz.
\nG\u00dcVENL\u0130K
\n\u0130nternet’te ticaretin ba\u015flamas\u0131 ile birlikte, g\u00fcvenlikte \u00f6nemli bir konu halini ald\u0131. Ta\u015f\u0131nan bilgi ticari de\u011feri olan, okunmas\u0131 sorun yaratan \u015feyler olaca\u011f\u0131ndan size d\u00fc\u015fen bu paketleri \u00e7ok iyi \u015fifrelemek. Bu \u015fifre i\u015fte internetin \u015fu aralar g\u00fcndeme gelen en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131d\u0131r. Daha \u00f6nce internet \u00fczerinde g\u00fcvenlik amac\u0131 ile de\u011fi\u015fik de\u011fi\u015fik metodlar kullan\u0131ld\u0131. Bunlar\u0131n en ba\u015fta gelenleri ve bu g\u00fcne kadar ula\u015fanlar\u0131 40 bitlik \u015fifreleme metodlar\u0131d\u0131r. Hala g\u00fcvenilir say\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen bu paketler a\u00e7\u0131labilmektedir. Bu durumda yeni \u015fifreleme metodlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131yd\u0131. 40 bitten sonra en \u00e7ok kullan\u0131lan \u015fifreleme y\u00f6ntemi 128 bit \u015fifrelemedir. Yaln\u0131z bu y\u00f6ntemlerin en \u00f6nemli y\u00f6nleri bu sistemlerin sadece ticaret i\u00e7in kullan\u0131lan y\u00f6ntemler olmamas\u0131d\u0131r. Bunlar bilginin gizli kalmas\u0131 gereken her noktada var olan \u015fifreleme metodlar\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden g\u00fcvenli olmalar\u0131na kar\u015f\u0131 pek kullan\u0131\u015fl\u0131 de\u011fillerdir. Zira kullan\u0131c\u0131n\u0131n kredi kart\u0131 gibi \u00f6nemli bilgilerinin yan\u0131 s\u0131ra do\u011fum tarihi veya form \u00fczerinde bulunan ve o kadar hayati olamayan bilgileride \u015fifrelenmekte ve bu da i\u015flemleri bir miktar yava\u015flatmaktad\u0131r. Bu noktada elektronik ticaretin ihtiya\u00e7 ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131 bilen ba\u015fka bir \u015fifreleme metodu olu\u015fturmak gerekliydi. Kredi kart\u0131 \u015firketleri ba\u015fta olmak \u00fczere, elektronik ticaretle u\u011fra\u015fan insanlar birle\u015ferek bir g\u00fcvenlik sistemi meydana getirdiler.SET(Secure Electronic Transaction), bankalar-sat\u0131c\u0131lar, sat\u0131c\u0131lar-m\u00fc\u015fteriler, bankalar-m\u00fc\u015fteriler aras\u0131nda haberle\u015fmeyi sa\u011flayan bir \u015fifreleme y\u00f6ntemidir. Son derece g\u00fcvenlidir.E-ticaret yapanlar\u0131n kullanmas\u0131 bir gereklilik say\u0131labilir.
\nSET’i Kimler kullan\u0131r?
\nSET’i elektronik ticaretin i\u00e7inde m\u00fc\u015fteriden bankaya kadar herkes kullanabilir. Tabii hatt\u0131n\u0131z\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli ki\u015filer taraf\u0131ndan dinlenmesinden korkuyorsan\u0131z.
\nBankalar:
\nSET kullanmak i\u00e7in bankalar kredi kart\u0131 kurulu\u015flar\u0131 ile anla\u015fmal\u0131d\u0131rlar. Bu anla\u015fma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda anla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z kurulu\u015f sisteminize SET kullanan bir server entegre edecektir. Bu noktadan sonra siz yine sisteminizle ba\u015fba\u015fas\u0131n\u0131z. \u0130lk yapman\u0131z gereken bankan\u0131z\u0131n SET’i destekledi\u011fini kan\u0131tlayan bir sertifika almak. Bu sertifikalar\u0131 veren internet \u00fczerinde birka\u00e7 \u015firket vard\u0131r. Bu \u015firketler gelen sertifika isteklerini kontrol eder do\u011frular ve sertifikalar\u0131 imzalarlar. Bu andan sonra server’a ba\u011flanan ki\u015fi sertifikay\u0131 g\u00f6r\u00fcr kontrol eder ve kendisine g\u00fcvenli geliyorsa bilgilerini verir.
\nSat\u0131c\u0131lar:
\nSat\u0131c\u0131lar\u0131n ise yapmas\u0131 gereken daha kolayd\u0131r. \u00d6nce set kullanan bir banka ile anla\u015f\u0131r. Sonra sertifikalar\u0131n\u0131 onaylat\u0131r.
\nM\u00fc\u015fteri:
\nM\u00fc\u015fterinin sisteme bu an rahat\u00e7a girece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z \u00e7ok yan\u0131l\u0131yorsunuz. SET her taraftan sistemin g\u00fcvenli\u011fini kontrol etmek durumundad\u0131r. Hem bu ama\u00e7la hem de kredi kart\u0131 numaran\u0131z\u0131n internet \u00fczerinde bir o tarafa bir bu tarafa fink atmas\u0131n\u0131 istemiyorsan\u0131z, sizin de bir sertifika alman\u0131z \u015fartt\u0131r. Tek yapman\u0131z gereken SET sertifikas\u0131 onayl\u0131yan bir server’a ba\u011flan\u0131p kredi kart\u0131 bilgilerinizi girmektir. Tabii bir c\u00fczdan kullansan\u0131z bu da sizin daha rahat etmenizi sa\u011flar. Bu ama\u00e7la internet \u00fczerinde kullan\u0131lmak i\u00e7in Microsoft bir c\u00fczdan \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu c\u00fczdan kredi kart\u0131 bilgilerinizi g\u00fcvenli olarak saklar ve ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 engeller. Bu program IE4.0 ile birlikte gelmektedir.
\nBiraz da T\u00fcrkiye’de elektronik ticaretten bahsedelim isterseniz. T\u00fcrkiye’de elektronik ticaret yapan bir ka\u00e7 kurulu\u015f var. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Pandora’y\u0131 saymak m\u00fcmk\u00fcn. Pandora’n\u0131n webmaster’i ile ufak bir r\u00f6portaj yapt\u0131m. Ayr\u0131ca Ttadenet isminde bir \u015firket T\u00fcrkiye’de e-ticaret konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Tradenet’in Genel M\u00fcd\u00fcr’\u00fc Ziya Erdem ile de bir ufak s\u00f6yle\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirdim.
\nBunlar\u0131 ynlardaki kutucuklarda bulacaks\u0131n\u0131z. Hepinize hay\u0131rl\u0131 al\u0131\u015f-veri\u015fler….<\/p>\n
TABLO1
\n———————-
\nElektronik ticaret yapan baz\u0131 siteler<\/p>\n
www.1800flowers.com 1-800 Flowers
\nwww.foxstore.com 20th Century Fox
\nwww.allthingsbear.com All Things Bear
\nwww.diabetes.org American Diabetes Association
\nstore.knowledgespace.com Arthur Andersen KnowledgeSpace
\nwww.barnesandnoble.com BarnesandNoble.com
\nwww.becoming.com Becoming
\nwww.bombayco.com Bombay Company
\nwww.childrenshospital.org\/ Boston Children’s Hospital
\nwww.channela.com ChannelA
\nwww.compUSA.com CompUSA
\nwww.dakinfarm.com Dakin Farm
\nwww.datatek.com\/datamall Datanet Marketplace
\nwww.davidjones.com.au David Jones
\nwww.decathlon.fr Decathlon
\nwww.dell.com Dell
\nwww.dixons.co.uk Dixons
\nwww.ebauer.com Eddie Bauer
\nwww.ebstore.com Electronics Boutique
\nwww.fine.com Fine.com
\nwww.foreyes.com For Eyes
\nwww.gw2k.com.au\/index_content.htm Gateway 2000
\nwww.globalproshop.com Global ProShop, Inc.
\nwww.globaltrader.com Global Trader
\nwww.worldport.com\/gvstore Global Village
\nwww.godiva.com Godiva
\nwww.holtoutlet.com\/holtoutlet\/default.asp Holt Education Outlet
\nwww.horseplay-online.com Horseplay Online
\nwww.hbc.com Hudsons Bay
\nwww.incapc.com Inca PC
\nwww.botanichealth.com Indiana Botanic Gardens
\nwww.homelite.com John Deere – Homelite
\nstore.learningco.com Learning Company
\ngifts.marriott.com Marriott Gift Certificates
\nwww.foolmart.com\/market\/main.asp Motley Fool
\nwww.opb.org Oregon Public Broadcasting
\nwww.pb.com Pitney Bowes
\nwww.racerpc.com Racer PC
\nwww.reba.com Reba McIntyre
\nwww.rlschreiber.com RL Schreiber
\nwww.roadrunnersports.com Road Runner Sports
\nwww.ronjons.com Ron Jon Surf Shop
\nwww.scanpav.com Scandinavian Pavillian
\nwww.shopireland.com Shop Ireland
\nwww.shoppersuniverse.com Shoppers Universe
\nwww.seidlers.com Seidlers Jewelers
\nwww.skymall.com SkyMall
\nwww.swspectrum.com Software Spectrum
\nshopping.sympatico.ca\/sgolf\/default.asp Stincor Golf Shop
\nwww.techpub.com Technomic Publishing Company
\nwww.tesco.co.uk Tesco Grocers
\nwww.fab4store.com The Fab4 SuperStore
\nwww.towerrecords.com Tower Records
\nwww.tipc.com Travel Information & Planning Company (TIPC)
\nwww.trinityzone.com TrinityZone
\nwww.truetunes.com\/ True Tunes
\nwww.ullapopken.com Ulla Popken
\nstore.universalstudios.com Universal Studios
\nwww.unistudiosauction.com\/fstHome.asp Universal Studios Online Auction
\nwww.worldport.com US Web Worldport Mall
\nwww.wa.gov\/wsp\/wsphome.htm Washington State Patrol
\nwww.wineaccess.com WineAccess
\nwww.gettoys.com www.gettoys.com
\nwww.xtras.com Xtras
\n————————————————————-
\nTABLO 2<\/p>\n
SET PROTOKL\u00dcN\u00dc \u0130MZALAYAN \u015e\u0130RKETLER<\/p>\n
AOL Primehost
\nANS Communications
\nBBN Corp.
\nEpoch Internet
\nHiway Technologies
\nInternet Servers, Inc.
\npcbank.net
\nPSINET, Inc.
\nSimpleNet
\nTABNet
\nValueWeb
\nLitronic, Inc.<\/p>\n
————————
\nUygulama Geli\u015ftiriciler<\/p>\n
Browsers \u015firketleri<\/p>\n
Microsoft
\nNetscape<\/p>\n
E-Mail \u015firketleri<\/p>\n
Banyan Systems<\/p>\n
ConnectSoft<\/p>\n
Coordinate<\/p>\n
Frontier Technologies<\/p>\n
LJL Enterprises<\/p>\n
Netscape<\/p>\n
OpenSoft<\/p>\n
SSE \u015firketleri<\/p>\n
Worldtalk<\/p>\n
Internet Catalog<\/p>\n
iCat Corporation
\nPush Technology
\nBackWeb
\nMarimba, Inc.
\nRemote Access
\nSymantec<\/p>\n
Secure server \u015firketleri<\/p>\n
Advanced BusinessLink
\nAmerica Online
\nApple Computer
\nBeyond Software
\nC2Net Software, Inc.
\nCompuserve\/Spry
\nComputer Software Manufaktur
\nConnect
\nControl Data Systems
\nFrontier Technologies
\nFTP Software
\nGLACI
\nGradient
\nIBM
\nI\/NET
\nInformation Builders
\nInformation Hyperlink
\nThe Internet Factory
\nLotus Development
\nLuckman Interactive
\nMicrosoft
\nNanoteq
\nNetCentric
\nNetscape
\nNovell
\nOpenConnect
\nOpen Market
\nOracle
\nO’Reilly & Associates
\nPreview Software
\nProcess Software
\nQuarterdeck
\nr3
\nRadnet
\nRoxen
\nSilverStream Software
\nSirius
\nSterling Software
\nStratus
\nTandem
\nTektonic Software
\nTempest Software
\nThawte Consulting
\nTransarc
\nUnwired Planet
\nWall Data<\/p>\n
SET kontrol \u015firketleri<\/p>\n
CyberCash
\nMaithean
\nRSA Data Security
\nTerisa Systems
\nVeriFone<\/p>\n
VPN\/Firewall \u015eirketleri<\/p>\n
Aventail Corporation
\nDASCOM
\nSecurity-7, Ltd.
\nV-ONE<\/p>\n
TABLO 3
\nPandora ile yapt\u0131\u011f\u0131m sanal s\u00f6yle\u015fi<\/p>\n
“”Ne kadar i\u015flem hacmi internetten yurutuluyor?””
\n“”Bu i\u015flem hacmi \u015firketin toplam hacminin y\u00fczde kac\u0131?””
\n“”toplam kac hit al\u0131yorlar?””<\/p>\n
Bu 3 soruya ya cevap alamazs\u0131n\u0131z ya da do\u011fru cevap alamazs\u0131n\u0131z. Ticaret bu.
\nBiz Pandora olarak sadece sat\u0131\u015f ve tan\u0131t\u0131m ama\u00e7l\u0131 olarak internet’i
\nkullanm\u0131yoruz. Kendi intranetimiz ve internet \u00fczerinden \u015fubeler baz\u0131nda
\nkoordinasyon ve idari i\u015fleri y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.
\nInternet’ten sat\u0131\u015f ise toplam i\u015f hacmimizin hen\u00fcz \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir pay\u0131d\u0131r ve
\nT\u00fcrkiye i\u00e7in bu 3 sene i\u00e7in de b\u00f6yledir.<\/p>\n
“”www adresleri?””
\nhttp:\/\/www.pandora.com.tr\/<\/p>\n
“”securiy icin ne kullan\u0131yorlar?””
\nSSL<\/p>\n
“”ne kadar guvenli?””
\nBu SSL i\u00e7in internet \u00fczerindeki draft textlerde yazd\u0131\u011f\u0131 kadar. Biz de
\nonlar\u0131n yalanc\u0131s\u0131y\u0131z.<\/p>\n
“”ve genel bir bilgi?(bir al\u0131\u015fveri\u015f i\u015flemi nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor)””<\/p>\n
Pandora web sitesi sayflar\u0131n\u0131n %90’\u0131 dinamiktir. Yani bir veritab\u0131n\u0131na
\nba\u011fl\u0131d\u0131r. Herhangi bir kitap al\u0131nmak istendi\u011finde “”sepet”” simgesi ya da
\nkitap ad\u0131 t\u0131klanarak “”al\u0131\u015fveri\u015f sepeti”” tabir etti\u011fimiz alana aktar\u0131l\u0131r.
\nM\u00fc\u015fteri sepetinde biriktirdi\u011fi \u00fcr\u00fcnleri almak istedi\u011finde “”Tamam \u00d6d\u00fcyorum””
\nd\u00fc\u011fmesini t\u0131klar ve \u00f6deme \u015fekli ve adres t\u00fcr\u00fcndeki \u015fahsi bilgilerini, hediye
\npaketi g\u00f6nderip g\u00f6ndermek istemedi\u011fini security se\u00e7ene\u011fini kullanarak ya da
\nkullanmayarak sipari\u015f verir. Her sipari\u015f sonras\u0131 sipari\u015fin detay\u0131 m\u00fc\u015fteri
\nemail adresine g\u00f6nderilir. M\u00fc\u015fteriden bir itiraz gelmez ise sipari\u015f merkez
\nveritaban\u0131na ge\u00e7irilir ve mal teslimi kap\u0131ya yap\u0131l\u0131r.
\nM\u00fc\u015fteri sistemden ikinci kez al\u0131\u015fveri\u015f yapmaya kalkt\u0131\u011f\u0131nda \u015fahsi bilgilerini
\nyeniden vermek durumunda kalmaz, sistemin verdi\u011fi m\u00fc\u015fteri no ve email adresi
\nile al\u0131\u015fveri\u015fini h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yapabilir.<\/p>\n
te\u015fekk\u00fcrler<\/p>\n
———————-
\nTun\u00e7 \u00d6zdo\u011fan tunc@pandora.com.tr
\nPandora Ltd. http:\/\/www.pandora.com.tr<\/p>\n
TABLO 4<\/p>\n
Tradenet Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Ziya ERDEM ile yapt\u0131\u011f\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015fme:<\/p>\n
Kimler yap\u0131yor?<\/p>\n
Turkiyedeki Elektronik Ticaret calismalari icerisinde hemen hemen tum ISP ler yer almak icin calisiyor. Ancak Bu isleme gonullu sirketler cok dusuk sayida. Ornegin, list 2000 bir projesi var, Superonline in super plaza projesi var. Carmikli gurubunun projeleri var. Migros elektronik ticaret’e basladi. Sayilari cogaltilabilir. Bizim projelerimiz icerisinde, Ata Menkul Kiymetler A.S. nin sanal subesi, Spectrum un sanal magazasi, Marks&Spencer ( calismalarimiz devam ediyor) Universal sigorta veya Universal Hayat projelerimiz devam ediyor. Elektronik Ticaret deyince sadece bir urunun son kullaniciya satysy anlasilmamali. Ysletmeler arasi bilgi paylasimi ve mabu dogrultuda maddi kazanc Elektronik Kazanc icerisinde degerlendirilmeidir.<\/p>\n
Ne kadar i\u015flem hacmi internetten yurutuluyor?<\/p>\n
Turkiye de bu tur rakamlara ulasmak cok zordur. Ancak Ata Menkul ornegini alacak olursak, aylik islem hacmi bir onceki aya gore iki misli artarak devam etmektedir.<\/p>\n
Bu i\u015flem hacmi \u015firketin toplam hacminin y\u00fczde kac\u0131?<\/p>\n
Yuzde rakamlarina henuz varamadi, isin cok basindayiz ve kat edilecek cok yol var.<\/p>\n
www adresleri?
\ntoplam kac hit alyyorlar?
\nTradenet in Kasim ayi hit 70000 dir ve 9000 kisidir<\/p>\n
securiy icin ne kullanyyorlar?<\/p>\n
Firewall
\nne kadar guvenli?
\n%99<\/p>\n
ve genel bir bilgi?(bir aly\u015fveri\u015f i\u015flemi nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor)<\/p>\n
Gercek magazalarda uygulanan sistemin aynisi uygulaniyor. Magazaya giriryorsunuz, alisveris sepetiniz var departmanlari dolasiyorsunuz, alacaginiz urunu sepetinize koyuyorsunuz, alisveris bitince kredi karti ile odeme yapiyorsunuz.
\n—
\nIstanbul Ticari Bilgisayar Agi
\nUretim Pazarlama ve Tic. A.S.<\/p>\n
Ziya Erdem
\nGenel Mudur<\/p>\n
http:\/\/www.tradenet.com.tr<\/p>\n
Tel : +90 212 236 34 45
\nFax : +90 212 236 34 47<\/p>\n
Bir ufak s\u00f6yle\u015fi daha (biraz daha teknik)<\/p>\n
1) T\u00fcrkiye’de online credit card verification yapan banka var mi? Yapacaklar
\nmi? hangileri \u00e7alisiyor?
\n[Ziya ERDEM] Online verification yapan banka su an icin yok. Bizim Spectrum icin anlasmaya vardigimiz bir banka var fakat Spectrum henuz satisa baslamadigi icin sistem kullanilmadi. Bunun disinda SET protokolu cercevesinde online verification calismalari devam ediyor.
\n2) 128 Bit encryption neden sadece USA’de ge\u00e7erli? Amerika bunu neden
\nyasakladi? nasil kontrol ediyo?
\n[Ziya ERDEM] Sadece USA de gecerli idi. Onlarin devlet politikasi nedeniyle. Ancak yaklasik 1 yildir 128 bit encryption’in USA disina dagitimina izin veriliyor. Ornegin Turkiye’de Garanti Bankasi Internet bankaciligini 128 bit encryption kullanarak gerceklestiriyor.
\n3) Bir baska \u00fclkede biri 128 bit encryption kullanirsa veya e-commerce su\u00e7u
\nislerse su\u00e7u isledigi yerde mi yoksa server’in oldugu yerde mi yargilanir?
\nZiya ERDEM] Hukuksal yaptirimlar uzerine tartismalar hala devam ediyor. Ancak uzerinde mutabik kalinan konu sucun islendigi ulkede yargilanmasidir. USA de eyalet kanunlari eyaletlere gore degistigi icin federal suc kapsamina sokularak sucun nerede islendigine bakilmaksizin yargilamalaryapilmistir. Bu sistemi USA tum dunyaya yayginlastirmaya bakiyor. Boylece Turkiye’deyken yurdisinda bir suc islerseniz sucu islediginiz ulke kanunlarina gorede yargilanabileceksiniz.
\n4) T\u00fcrkiye’de e-commerce hakkinda bir yasa veya yasalar var mi?
\n[Ziya ERDEM] Turkiye’de istim arkadan gelmekte. E commerce icin bizim yaptigimiz incelemelere gore her hangi bir yasa yok. Ancak e commerce olmasi normal ticari yasalarin cignenebilcegi manasini tasimaz. Bu nedenle Ticaret hukuku ile ilgili tum yaptirimlar ve diger yasalar e commerce icinde gecerlidir. Dolayisiyla e commerce ile ilgili cok da detay bir yasa calismasi yapilmasi geregi olduguna inanmiyorum. Gunun kosullarina gore bazi guncellemeler ve ayarlamalar yapilsa yeterli olur gorusundeyim.
\n5) Bu mail i\u00e7inde dergide kullanmamin sakincali olacagi bilgiler var mi?
\n[Ziya ERDEM] Yok.<\/p>\n
Istanbul Ticari Bilgisayar Agi
\nUretim Pazarlama ve Tic. A.S.<\/p>\n
Ziya Erdem
\nGenel Mudur<\/p>\n
http:\/\/www.tradenet.com.tr<\/p>\n
Tel : +90 212 236 34 45
\nFax : +90 212 236 34 47<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1998’in ilk aylar\u0131 ile birlikte, ya\u015fam\u0131m\u0131za yeni bir olgu yerle\u015fti, E-ticaret. Evinizden internet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ve fiziksel olarak ger\u00e7ek paran\u0131n kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bu y\u00f6ntem, hem h\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 artt\u0131r\u0131yor, hem de para gibi art\u0131k gereksizle\u015fmek \u00fczere olan bir…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-283","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-net"],"yoast_head":"\n