Bir site insana, net kullan\u0131c\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda neler \u00f6\u011fretebilir? Evet asl\u0131nda bir site ziyaret\u00e7ileri i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, ziyaret edildik\u00e7e anlam kazan\u0131r ama asl\u0131nda internet gibi bir platform’dan bahsedilince, site ziyaret eden ki\u015filer hakk\u0131nda bilgi de verebilir. \u0130\u015fin en ilgin\u00e7 k\u0131sm\u0131 bu bilgiyi sadece kullan\u0131lan yerler hakk\u0131nda de\u011fil, ziyaret\u00e7ilerinizin psikolojik, sosyolojik analizini yapma hakk\u0131n\u0131 da size verir.
\nGe\u00e7enlerde sitemi tan\u0131tan bir yaz\u0131 yazmakla birlikte bu analiz imkan\u0131na da sahip oldum. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n nerelere girdiklerini, hangi yaz\u0131lar\u0131m\u0131 okuduklar\u0131ndan, ne gibi bo\u015fluklar arad\u0131klar\u0131na, nerelerde ne gibi hatalar yapt\u0131klar\u0131na kadar \u00e7ok fazla bilgi…
\nE\u011fer siteme giren insanlar\u0131 bir deneyin kontroll\u00fc grubu olarak de\u011ferlendirirsek, kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir;<\/p>\n
Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n %90’\u0131 internet \u00fczerinde yapt\u0131klar\u0131n\u0131n izlendi\u011finin fark\u0131nda de\u011fil!!!<\/p>\n
\u0130nternet platformuna \u00e7\u0131kan her bilgisayar\u0131, biribirinden ay\u0131rt etmek i\u00e7in ip ( herbiri 3 rakamdan olu\u015fan ve noktalarla ayr\u0131lm\u0131\u015f d\u00f6rt numara ) ile belirlernir.. Bu numara hem sizi temsil eder, hem de nereden nas\u0131l bulunabilece\u011finizi belirler. E\u011fer leased line kullan\u0131yorsan\u0131z bu ip’niz statik bir numarad\u0131r, aylarca hatta y\u0131llarca hi\u00e7 de\u011fi\u015fmez. Hatta aksi olmad\u0131k\u00e7a hi\u00e7bir zaman de\u011fi\u015fmez. Tabii hepimizin internete ba\u011flanmak i\u00e7in leased line kullanma imkan\u0131 yoktur. Bu nedenle \u00fclkemizde iki de\u011fi\u015fik y\u00f6ntem uygulan\u0131r. Birincisi dial-up, her isp ( internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131 ) belli miktardaki ip’lerini bu i\u015f i\u00e7in ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Siz internete ba\u011flanmak i\u00e7in isp’nizi arad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda o size o an bo\u015f olan bir ip verir ve bunu kullanan ki\u015finin kullan\u0131c\u0131 bilgilerini kaydeder. Siz internetten d\u00fc\u015fene kadar o ip sizindir ve fakat bunu isp’niz biliyordur. \u0130kinci yayg\u0131n internet kullanma y\u00f6ntemimiz, kablo tv yay\u0131n\u0131 \u00fczerinden olur. Bu sistemde de statik ip verme imkan\u0131 vard\u0131r, fakat \u00fclkemizdeki kablolu \u015firketleri bunun istismar edilece\u011finden korktuklar\u0131 i\u00e7in 2 saatte bir ip atama sistemi yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu sistem ile yine kar\u015f\u0131 taraftaki ki\u015finin ip’si bilinir. Bu bilgiler log dosyalar\u0131nda kay\u0131t edilir ve bu kayotlar ar\u015fivlenir.
\nBir web sitesine girdi\u011finizde ise yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her hit i\u00e7in (yani siteden ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z her veri i\u00e7in, yani bir sayfada belki 20, belki 30 kez) ip numaran\u0131z, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z protokol, bu protokle gonderdi\u011finiz komut, bilgisayar\u0131n\u0131z\u0131n i\u015fletim sistemi, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z browser bilgileri bile kay\u0131t edilir. Yani bir siteye girip yanl\u0131\u015f bir\u015fey yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bu i\u015fini bilen biri taraf\u0131ndan bulunur.<\/p>\n
%10’u server \u00fczerindeki g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 ar\u0131yor<\/p>\n
Deminki %90’\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan grup, bu konudaki bilgilerini s\u0131namak konusunda \u00e7ok i\u015ftahl\u0131. Tabii yakalanmad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece sorun yok. Ama dedim ya log dosyalar\u0131…<\/p>\n
%10’u bilgisayar tarihi konusunda kendini bilgili zannediyor<\/p>\n
Bu konuda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m en komik olay DOS 3.3 s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 tarihte do\u011fmu\u015f olan bir k\u00fc\u00e7\u00fck arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n bana \u00e7ok b ilmi\u015f bir tav\u0131rla “”Sen bilgisayara windows’la m\u0131 ba\u015flad\u0131n”” demesiydi. \u00c7ok g\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcm, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e hala g\u00fcl\u00fcyorum. Ge\u00e7enlerde birisi de internet \u00fczerinden bir forum alan\u0131nda 78 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye’ye ilk modem girdi, sen 91 ‘de T\u00fcrkiye’nin ilk BBS’ini kurdu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorsun. Biraz ge\u00e7 olmam\u0131\u015fm\u0131 demesiydi. 91’de biz remote access 1.0 kullan\u0131yorduk. Yani BBS programlar\u0131 bile yeni yaz\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Niye bu kadar gecikti bilemiyorum, benden \u00f6nce olanlar\u0131 da merak etmiyorum.<\/p>\n
Bunun d\u0131\u015f\u0131nda forum alan\u0131na isim yazmaktan korkuyoruz, anket yan\u0131tlamaktan korkuyoruz, fiziksel bilgilerimizden nette korkuyoruz…
\nBunlar sonlanmadan yani ismimizi internette kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenmeden daha do\u011frusu net’i \u015fehrin arka sokaklar\u0131 olarak g\u00f6rmeyi b\u0131rakmadan netle\u015febilece\u011fimizi zannetmiyorum.
\nBiraz daha okumam\u0131z, gayret etmemiz ve bu filin \u015feklini anlamam\u0131z gerek galiba…
\nNETle\u015fmek \u00fczere…<\/p>\n
Haftan\u0131n say\u0131s\u0131:
\n404 Malumunuz sayfa yok demek. “”Page not found”” yani umdu\u011funuzu bu sitede bulamayacaks\u0131n\u0131z demek. Web browser\u0131n\u0131z e\u011fer “”Friendly error messages””a ayarl\u0131 de\u011filse server taraf\u0131ndan, bulunan yerde sayfa olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren mesaj. Allah kimseye 404 Page not found g\u00f6stermesin diyelim. Hele kendi sitesinde asla g\u00f6stermesin, c\u00fcnk\u00fc bu sitenin k\u0131r\u0131k linkler i\u00e7erdi\u011fini g\u00f6sterir veya server’\u0131n\u0131z\u0131n formatland\u0131\u011f\u0131n\u0131…<\/p>\n
Benden duymu\u015f olmay\u0131n:<\/p>\n
– Portal yapmaya merakl\u0131 bir gazetemizin smtp server’\u0131 spam server listesinde. Dolays\u0131yla mimlenmi\u015f durumda. \u0130\u015fin komi\u011fi bunu daha hi\u00e7biri farketmedi. Fakat bu listeyi kullanarak mesaj kontrol\u00fc yapan ericsson, usa.net gibi yerlere mesaj atman\u0131za imkan yok. Hatta daha bir\u00e7ok yere.
\n– Ad\u0131 ge\u00e7en (yada ge\u00e7meyen ;-)) gazetemiz bu portalleri sat\u0131yormu\u015f. Birileri al\u0131r belki ne dersiniz. \u0130yi olmaz m\u0131?
\n– Bir dostum ile biraz internet \u00fczerinde, g\u00fcvenlik s\u00f6rf\u00fc yapt\u0131k. A\u00e7\u0131klar inan\u0131l\u0131r gibi de\u011fil. T\u00fcrkiye’de asp kodlar\u0131na ula\u015f\u0131lamayan server neredeyse yok gibi. Merak ediyorum bu server adminleri ne i\u015f yap\u0131yorlar. Hot fix takip etmek ger\u00e7ekten bu kadar zor mu?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir site insana, net kullan\u0131c\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda neler \u00f6\u011fretebilir? Evet asl\u0131nda bir site ziyaret\u00e7ileri i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, ziyaret edildik\u00e7e anlam kazan\u0131r ama asl\u0131nda internet gibi bir platform’dan bahsedilince, site ziyaret eden ki\u015filer hakk\u0131nda bilgi de verebilir. \u0130\u015fin…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-291","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-canteen"],"yoast_head":"\n