Y\u0131llar \u00f6nce iki merakl\u0131 oturup iki bilgisayar\u0131 birbirine ba\u011flam\u0131\u015f. Graham Bell, s\u00f6z konusu oldu\u011funda bu belki son derece b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 say\u0131lmazd\u0131 ama \u015fu an bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re (bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 fikirlerine son derece sayg\u0131 duydu\u011fum bir gazeteci b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcme aittir) kapitalizmin iki \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131ndan biri olabilecek kadar \u00f6nemlidir.
\n\u0130nternet \u00f6nce bir l\u00fcks, bir oyun arac\u0131 daha sonra da her fikrin \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir bilgi platform, bir hayat tarz\u0131 olarak okullar\u0131m\u0131za, i\u015fyerlerimize ve hatta kolumuzdaki saatlere kadar yerle\u015fti. Bu bilgi platform \u00fczerine \u00f6nce elzem olmayan bilgilerimizi yerle\u015ftirdik. Ama art\u0131k VPN lerle birlikte en hayati bilgilerimizde dahil her\u015fey bu bilgi sath\u0131n\u0131n \u00fczerine yerle\u015feti.
\n\u0130nsan\u0131n haberle\u015fme ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 her\u015fey bu a\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu. \u015eu an canl\u0131 yay\u0131nlar da dahil olma \u00fczere her\u015fey bu a\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131.
\nBu bilgi a\u011f\u0131na web-centric bir g\u00f6zle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bizi en\u00e7ok rahatlatan \u015fey kaotik bir yap\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Do\u011fal olman\u0131n bir numaral\u0131 kural\u0131 bu. Kendinden geli\u015fen ve do\u011fal yollarla b\u00fcy\u00fcyen her “”ya\u015fayan”” formun kaderi belkide. Peki bu kaotik yap\u0131 baz\u0131 noktalarda zorlamalarla d\u00fczenli bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcrse ne olur?
\nAvusturalya yak\u0131nlar\u0131nda bir adada fare pop\u00fclasyonunun art\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada do\u011fa bilimcileri, bu gidi\u015fat\u0131 durdurabilmek i\u00e7in adaya kedi getirmeye karar verdiler. Gelen kediler fareleri yeyince as\u0131l s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n farelerin \u00e7o\u011funlukla yedikleri b\u00f6ceklerin art\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015fler. Adadaki b\u00f6cek pop\u00fclasyonu art\u0131nca da do\u011faya birkez daha m\u00fcdahale ederek belli bir ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn adada bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015flar. Ku\u015flar bask\u0131n bir \u015fekilde \u00fcremeye ba\u015flay\u0131nca da o adadaki en \u00f6nemli ku\u015f t\u00fcrlerinden birinin soyu t\u00fckenmi\u015fti. Belgesellere merakl\u0131 bi\u00e7ok ki\u015finin hat\u0131rlayabilece\u011fi bu olay, daha sonra b\u00fcy\u00fcmenin do\u011fal yap\u0131s\u0131na ters d\u00fc\u015f\u00fclmemesi konusunda belki de en \u00f6nemli k\u0131staslardan biri olmu\u015ftur.
\n\u0130nternet \u00fczerindeki yap\u0131 genel olarak \u00e7ok ba\u015f\u0131bozuk ve kaotik bir \u015fekilde b\u00fcy\u00fcmesine ra\u011fmen bu b\u00fcy\u00fcme olduk\u00e7a do\u011fal bir d\u00fczlemde ger\u00e7ekle\u015fmektedir ve bu do\u011fall\u0131k bir m\u00fcdahaleyi gereksiz hatta yanl\u0131\u015f k\u0131lmaktad\u0131r.
\nBir \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn internetinin tek bir noktadan \u00e7\u0131kmas\u0131 durumunu varsayal\u0131m. Sonra bir ba\u015fka \u00fclke ile aras\u0131nda bir sorun \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir \u015fekilde bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m. (Bunun bir y\u00f6ntemi ambargo di\u011fer y\u00f6ntemi ise bir bombalama olabilir.) Bu durumda bu \u00fclke haberle\u015fmesini neyle sa\u011flayacak. Yada bir ba\u015fka durum b\u00fct\u00fcn internet ba\u011flant\u0131lar\u0131 tek bir hat \u00fczerinden verilsin. Herkes ayn\u0131 noktadan internete ula\u015fs\u0131n o zaman sonu\u00e7 ne olacak? Bu hat bozuldu\u011funda kim sorumlu olacak? Ne kadar tazminat \u00f6deyecek? Veya hi\u00e7bir sorun yokken gayet rutin bir teknik d\u00fczenlemenin kimseye haber verilmedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnelim firmalar\u0131n u\u011frad\u0131klar\u0131 kesintiden kay\u0131plar\u0131n\u0131 kim \u00f6deyecek? Nas\u0131l hesaplanacak ve bu kar\u015f\u0131lanabilir bir zarar m\u0131d\u0131r?
\nBunlar\u0131 ya\u015fayacak bir \u00fclkenin var oldu\u011funu zannetmiyorum veya 2000 y\u0131l\u0131nda ayakta kalabilece\u011fina inanm\u0131yorum.
\nNetle\u015fmek \u00fczere…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Y\u0131llar \u00f6nce iki merakl\u0131 oturup iki bilgisayar\u0131 birbirine ba\u011flam\u0131\u015f. Graham Bell, s\u00f6z konusu oldu\u011funda bu belki son derece b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 say\u0131lmazd\u0131 ama \u015fu an bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re (bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 fikirlerine son derece…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-316","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-canteen"],"yoast_head":"\n