Alev Alatl\u0131’n\u0131n “”Schr\u00f6dinger’in Kedisi”” kitab\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde bir fizik kuram\u0131n\u0131n edebi hayatta nas\u0131l anlam kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayretle farketmi\u015ftim. Asl\u0131nda bu tarih i\u00e7inde pek de uzak olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kavramlardan biri. Her fiziksel kuram alt\u0131nda felsefi bir varolmay\u0131 gerektirir. Her fizik denklemi ise bir kavram\u0131n evrendeki ger\u00e7ekli\u011fidir.
\nBu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131za bir maddenin varolmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n yolu quantum mekani\u011finde gizlidir. Okul y\u0131llar\u0131nda hepimizi korkuttuklar\u0131 bu kavramlar b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, asl\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n en iyi yollar\u0131ndan birini olu\u015fturur. Fakat tabii ki d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczden b\u00fcy\u00fck soru i\u015faretleri ile.
\nGer\u00e7e\u011fin ne oldu\u011funu, en iyi a\u00e7\u0131klayabilecek ki\u015fi herhalde madde ile enerji aras\u0131nda yad\u0131rganamaz ve \u00fczerinde \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015fmeye gerek olmayacak kadar basit bir dille olu\u015fturulan denklemin yazar\u0131 olan Einstein’d\u0131r. Ona g\u00f6re ger\u00e7ek \u00e7ok uzun s\u00fcren bir yan\u0131lsamadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 hepimizi varl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 sorgulama yoluna iter gibi g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda ruh, inan\u00e7 ve belki de yarat\u0131c\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 konusundaki tart\u0131\u015fmalara son noktay\u0131 koyacak kadar kesindir. Bilimi bir ya\u015fam ve hayat\u0131 anlama \u015fekli olarak alg\u0131layan Einstein, enerjiyi, maddenin \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131 sabitinin karesi ile olan ili\u015fkisi ile anlatmaktad\u0131r. Edebiyatta hepimize okudu\u011fumuz c\u00fcmleyi anlamam\u0131z gerekti\u011fi s\u00f6ylenirken, bunun fizik gibi bilimler i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu atlamak tam bir cahillik olacakt\u0131r. Bu nedenle maddenin varolmas\u0131 i\u00e7in \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n ve enerjinin olmas\u0131 gerekti\u011fi bilgisini biraz d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. I\u015f\u0131k her nesnenin ya\u015famas\u0131nda ve ger\u00e7ek olmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olan ana ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir. Tabii unutulmamas\u0131 gereken ikinci \u00f6nemli konu ise her ger\u00e7ek bilimsel yakla\u015f\u0131m\u0131n en az iki y\u00f6nden do\u011frulanmas\u0131 gereklili\u011fidir.
\nI\u015f\u0131k olmadan hi\u00e7bir maddeyi g\u00f6remeyiz. \u0130ki ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocu\u011fun bile bildi\u011fi bu ger\u00e7ek, evrenin en do\u011fru anlat\u0131mlar\u0131ndan biridir. Son derece k\u00fc\u00e7\u00fck bir maddenin karanl\u0131kta nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in g\u00f6zlemlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu bilgiyi edinmek i\u00e7in maddeye az da olsa bir \u0131\u015f\u0131k vermeniz gerekir ki bu \u0131\u015f\u0131k maddeyi uyaraca\u011f\u0131ndan, davran\u0131\u015f\u0131 tam karanl\u0131k an\u0131ndaki \u015feklinden farkl\u0131 olacakt\u0131r. \u0130\u015fte Schr\u00f6dinger kedisi ile birlikte bu karma\u015f\u0131k ger\u00e7eklili\u011fi alg\u0131lama \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Heisenberg durumu anlatan ve matrix mekanik ismini alan denklemi ile u\u011fra\u015fmaktayd\u0131. Bu denklem ise Einstein’in madde \u0131\u015f\u0131k aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi a\u00e7\u0131klayan c\u00fcmlesini destekler nitelikteydi.
\nMaddenin \u0131\u015f\u0131k ile olan ili\u015fkisi bizi mutlak karanl\u0131k halinde birer enerji noktalar\u0131n veya “”gaz ve toz bulutlar\u0131na “” d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr m\u00fc? Asl\u0131nda belki de bunu s\u00f6ylemek i\u00e7in \u00e7ok erken ama alg\u0131lanmas\u0131 gereken bir ger\u00e7eklik varsa bu sadece enerjinin ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.
\nNETle\u015fmek \u00fczere…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Alev Alatl\u0131’n\u0131n “”Schr\u00f6dinger’in Kedisi”” kitab\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde bir fizik kuram\u0131n\u0131n edebi hayatta nas\u0131l anlam kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayretle farketmi\u015ftim. Asl\u0131nda bu tarih i\u00e7inde pek de uzak olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kavramlardan biri. Her fiziksel kuram alt\u0131nda felsefi bir varolmay\u0131 gerektirir. Her…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-405","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n