1991 y\u0131l\u0131nda internete girdi\u011fim d\u00f6nemlerde, dijital platformlar fena halde \u0131ss\u0131zd\u0131. Hi\u00e7 unutmuyorum bir sabah Anadolu Net’te bir arkada\u015f heyecanla gelip IBM’in web sitesi de\u011fi\u015fmi\u015f dedi\u011finde, hepimiz solu\u011fu bilgisayar ba\u015f\u0131nda alm\u0131\u015ft\u0131k.
\nO zamanlarda internet \u00fczerinde tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z birine g\u00fcvenebilirdiniz. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6b\u00fcr ucunda IRC ile tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ve benim i\u00e7in sadece dostlu\u011fumuz u\u011fruna program yazan bir s\u00fcr\u00fc dostum vard\u0131. Ben de bir \u00e7o\u011funa yaz\u0131l\u0131m konusunda yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftum.
\nO zamanlarda ama\u00e7 teknolojiyi geli\u015fmek ve bilgiyi payla\u015fmakt\u0131. Y\u0131llar ge\u00e7ti. \u00d6nce yahoo, sonra digital, altavista, babel fish, derken google geldi. Google bence internet imparatorlu\u011funun \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 en y\u00fcksek noktayd\u0131. Sonra facebookla birlikte i\u015fte o masum internet
\ngeli\u015ftiriciler tamamen kalabal\u0131klar i\u00e7inde yokoldular.
\nArt\u0131k internette masumiyet, safl\u0131k, birbirine yard\u0131mc\u0131 olan
\ngeli\u015ftiricilerin yerini vah\u015fi kapitalizm i\u00e7inde birbirine omuz atan ayak oyunlar\u0131 yapan, finansc\u0131lar ald\u0131.
\nBu da nereden \u00e7\u0131kt\u0131 dedi\u011finizi duyar gibi oluyorum?
\nAsl\u0131nda g\u00f6remedi\u011finiz bir\u015feyden bahsetmek istiyorum. Mesela ajax diye bir teknoloji \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, ben bunu internetin dur kalk (push pull) d\u00fcnyas\u0131ndan akan daha do\u011fal streaming bir d\u00fcnyaya ge\u00e7i\u015f olarak alg\u0131lam\u0131\u015ft\u0131m. Bir iki ay \u00f6nce Faruk Eczac\u0131ba\u015f\u0131 ile sohbet s\u0131ras\u0131nda ona anlat\u0131rken ilk kez farkettim ki; asl\u0131nda browserlar her
\nhareketlerinde korkun\u00e7 trafikler olu\u015fturuyorlar. Mesela google suggestions asl\u0131nda hemen istedi\u011fimizi bulal\u0131m diye yarat\u0131lm\u0131\u015f masum bir bulu\u015f de\u011fil. Trafik artt\u0131rman\u0131n en kolay yolu. Suggestiondan \u00f6nce “\u00e7ekoslavakyal\u0131la\u015ft\u0131ramad\u0131klar\u0131m\u0131zdan m\u0131s\u0131n\u0131z” sadece bir arama iken, \u015fimdi 44 arama anlam\u0131na geliyor. Her biri i\u00e7in onlarca html sayfa haz\u0131rlan\u0131yor. Bu bir sorgunuz i\u00e7in 500 civar\u0131nda sayfan\u0131n
\nolu\u015fturuldu\u011fu anlam\u0131na geliyor.
\nAma\u00e7 ne?
\nBili\u015fime i\u00e7in tam bir savurganl\u0131k. Bir yaz\u0131l\u0131mc\u0131, bir akademisyen i\u00e7in sadece komik bir say\u0131 \u015fi\u015firme olan bu hareket, finansc\u0131lar, borsac\u0131lar i\u00e7in bir skor bir hisse y\u00fckseltme y\u00f6ntemidir.
\nTrafik y\u00fckseltmekten ba\u015fka neler yap\u0131l\u0131yor?
\nMasum kullan\u0131c\u0131lar “aa facebook email servisine ba\u015flam\u0131\u015f bakal\u0131m nas\u0131l, youtube \u015funu yapm\u0131\u015f bir g\u00f6relim” diye bir o yana bir bu yana savrulurken asl\u0131nda b\u00fcy\u00fcklerin kavgas\u0131nda ezilip duruyorlar. Eskiden yeniliklerin pe\u015finde olan yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar art\u0131k \u015firketlerinin hisselerini y\u00fckseltmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli hinlikler d\u00fc\u015f\u00fcnen y\u00f6neticilerin tetikciliklerini yap\u0131yorlar.
\nBu hikayenin en innovatif yan\u0131 ise, giri\u015fimcilikad\u0131yla geli\u015ftirilmi\u015f ve toplumum koopere zekas\u0131n\u0131 ipotek alt\u0131na alan yap\u0131. Bu vah\u015fi kapitalizm art\u0131k ar-ge’ye para harcam\u0131yor. Giri\u015fimcilik zehrini toplumlara \u015f\u0131r\u0131nga ettikten sonra, olu\u015fan projelerin i\u00e7inden be\u011fendiklerini \u00fc\u00e7 kuru\u015fa topluyor.
\nDo\u011fru yere bakarsan\u0131z vah\u015fi kaptalizmin \u00e7irkin y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeye devam edersiniz. \u0130nternet eskisi gibi masum de\u011fil. O y\u00fczden yeni bir servis
\nduydu\u011funuzda eskisi gibi kullanmaya ba\u015flamadan bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bakal\u0131m, bu kimin i\u015fine yar\u0131yor.
\nBir o yana bir bu yana, yana yana savrulmadan!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1991 y\u0131l\u0131nda internete girdi\u011fim d\u00f6nemlerde, dijital platformlar fena halde \u0131ss\u0131zd\u0131. Hi\u00e7 unutmuyorum bir sabah Anadolu Net’te bir arkada\u015f heyecanla gelip IBM’in web sitesi de\u011fi\u015fmi\u015f dedi\u011finde, hepimiz solu\u011fu bilgisayar ba\u015f\u0131nda alm\u0131\u015ft\u0131k. O zamanlarda internet \u00fczerinde tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7035","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n