{"id":7716,"date":"2012-12-15T10:22:02","date_gmt":"2012-12-15T10:22:02","guid":{"rendered":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/"},"modified":"2012-12-15T10:22:02","modified_gmt":"2012-12-15T10:22:02","slug":"turkiyede-internet-tarihi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/tarihce.php\">http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/tarihce.php<\/a><\/p>\n<h1>T\u00fcrkiye&#8217;de Internet<\/h1>\n<p> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif\" alt=\"\" width=\"758\" height=\"28\" \/><\/p>\n<blockquote><p> <strong>1. D\u00fcnyada Internet&#8217;in geli\u015fimi <\/strong> D\u00fcnyada Internet&#8217;in k\u0131sa tarih\u00e7esine bak\u0131lacak olursa, ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n (paket anahtarlamal\u0131 a\u011f) 1969 y\u0131l\u0131nda ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;nda ARPANet&#8217;in kurulmas\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Daha sonraki s\u00fcre\u00e7te, ayn\u0131 a\u011f \u00fczerinde geli\u015ftirilen TCP\/IP (Transmission Control Protocol\/Internet Protocol) protokol\u00fc, 1983 y\u0131l\u0131ndan itibaren ARPANet \u00fczerinde kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk Internet omurga a\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ise 1986 y\u0131l\u0131nda NSFNet (National Science Foundation &ndash; Ulusal Bilim Vakf\u0131) taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu s\u00fcreci takiben, Internet&rsquo;in halka a\u00e7\u0131k hale gelmesi 1989 y\u0131l\u0131ndan sonra olmu\u015f; 1990 Haziran&rsquo;\u0131nda TCP\/IP&rsquo;nin ilk kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u011f olan ARPANet&rsquo;in kullan\u0131mdan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen bu a\u011f\u0131n yerini ABD, Avrupa, Japonya ve Pasifik \u00fclkelerinde ticari ve h\u00fck\u00fcmet i\u015fletimindeki omurgalar (backbone) alm\u0131\u015f, TCP\/IP protokol\u00fc ve Internet 90&#8217;l\u0131 y\u0131llardan itibaren b\u00fcy\u00fck bir ivme kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Internet&rsquo;in ticari anlamdaki geli\u015fimi ise 1991 y\u0131l\u0131ndan itibaren olmu\u015ftur.<br \/>\nAyn\u0131 y\u0131llarda, Internet&rsquo;in T\u00fcrkiye&rsquo;ye geli\u015fi s\u00fcrecine bak\u0131lacak olursa; ilk geni\u015f alan a\u011f\u0131n\u0131n, 1986 y\u0131l\u0131nda tesis edilen EARN (European Academic and Research Network)\/BITNET (Because It&#8217;s Time Network) ba\u011flant\u0131l\u0131 T\u00dcVEKA (T\u00fcrkiye \u00dcniversiteler ve Ara\u015ft\u0131rma Kurumlar\u0131 A\u011f\u0131) oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130lerleyen y\u0131llarda bu a\u011f\u0131n hat kapasitesinin yetersiz kalmas\u0131 ve teknolojik a\u00e7\u0131dan ihtiya\u00e7lara cevap verememeye ba\u015flamas\u0131 \u00fczerine, 1991 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131na do\u011fru ODT\u00dc ve T\u00dcB\u0130TAK, Internet teknolojilerini kullanan yeni bir a\u011f\u0131n tesis edilmesi y\u00f6n\u00fcnde bir proje ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede ilk deneysel ba\u011flant\u0131 1992 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda X.25 \u00fczerinden Hollanda&#8217;ya yap\u0131lm\u0131\u015f; PTT&#8217;ye 1992 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan ba\u015fvurunun sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 takiben, 12 Nisan 1993&#8217;de de 64 Kbps kapasiteli kiral\u0131k hat ile, ODT\u00dc Bilgi \u0130\u015flem Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sistem salonundaki y\u00f6nlendiriciler kullan\u0131larak, ABD&#8217;de NSFNet (National Science Foundation Network)&#8217;e TCP\/IP protokolu \u00fczerinden T\u00fcrkiye&rsquo;nin ilk Internet ba\u011flant\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131daki paragraflarda Internet&rsquo;in d\u00fcnyadaki geli\u015fim s\u00fcreci, ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1969 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak, Internet&rsquo;in b\u00fcy\u00fck ivme kazanm\u0131\u015f oldu\u011fu 1991 y\u0131l\u0131na kadar olan zaman dilimi i\u00e7inde detayland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\nInternet&#8217;in ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 Amerikan Federal H\u00fck\u00fcmeti Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme kolu olan &#8216;Savunma \u0130leri D\u00fczey Ara\u015ft\u0131rma Projeleri Kurumu&#8217;na (DARPA-Defence Advanced Research Project Agency) dayanmaktad\u0131r. 1969 y\u0131l\u0131nda Amerikan Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 bilgisayar bilimlerini ve \u00e7e\u015fitli askeri ara\u015ft\u0131rma projelerini desteklemek i\u00e7in ARPANET ad\u0131nda Paket Anahtarlamal\u0131 A\u011f&#8217;\u0131 olu\u015fturmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve bu a\u011f, ABD&#8217;deki \u00fcniversite ve ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik tipteki bilgisayarlar\u0131n\u0131 da i\u00e7ererek b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr (1969-1977 aras\u0131ndaki y\u0131llara g\u00f6re ba\u011flant\u0131 haritalar\u0131 <a href=\"http:\/\/som.csudh.edu\/cis\/lpress\/history\/arpamaps\/\">http:\/\/som.csudh.edu\/cis\/lpress\/history\/arpamaps\/<\/a> adresinde, ARPANET ile ilgili video g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri <a href=\"http:\/\/www.funet.fi\/index\/FUNET\/history\/internet\/en\/arpanet.html\">http:\/\/www.funet.fi\/index\/FUNET\/history\/internet\/en\/arpanet.html<\/a> adresinde yer almaktad\u0131r). Bu s\u00fcre\u00e7te a\u011f i\u00e7in bir protokol seti geli\u015ftirmek amac\u0131yla Stanford \u00dcniversitesi&#8217;nde 1973 y\u0131l\u0131nda bir internetworking projesi ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk e-posta adres format\u0131 ve telnet protokolunun RFC (Request For Comments) dok\u00fcman\u0131 1972 y\u0131l\u0131nda; ftp protokolunun RFC dok\u00fcman\u0131 1973 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nYerel alan a\u011f\u0131 protokol\u00fc olan Ethernet ilk kez 1974 y\u0131l\u0131nda Harvard \u00dcniversitesindeki bir \u00f6\u011frenci taraf\u0131ndan ortaya konulmu\u015f ancak ilk anda yeterince analitik olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmi\u015f, fakat daha sonra ilave edilen \u00f6zellikleri ile \u00fcniversite taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<br \/>\n1977-1978 y\u0131llar\u0131nda Ethernet ve TCP\/IP (Transmission Control Protocol\/Internet Protocol) \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonras\u0131nda geli\u015ftirilen protokol 1980 y\u0131l\u0131nda ARPANet \u00fczerinde kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve bu sayede a\u011fa ba\u011fl\u0131 bilgisayarlar aras\u0131ndaki ileti\u015fim kolay bi\u00e7imde yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra 1983 y\u0131l\u0131nda t\u00fcm ARPANET a\u011f\u0131 \u00fczerinde kullan\u0131lmakta olan NCP (Network Control Protocol)&rsquo;den TCP\/IP&rsquo;ye ge\u00e7ilmi\u015f ve ayn\u0131 y\u0131l TCP\/IP, ARPANET&#8217;i de i\u00e7eren Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Internet&#8217;inde kullan\u0131lmak \u00fczere standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1984 y\u0131l\u0131nda Unix i\u015fletim sistemi ticari olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131yla birlikte, ayn\u0131 y\u0131l TCP\/IP Unix \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r duruma gelmi\u015f, Unix \u00fczerinde DNS ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. DNS \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 4 y\u0131l gibi uzun bir s\u00fcrece yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n1986 y\u0131l\u0131nda Internet eri\u015fimi i\u00e7in 56 Kbps omurga \u00fczerinde NSFNet (National Science Foundation) kurulmu\u015f, ticari kullan\u0131mlar d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar\u0131n (ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, h\u00fck\u00fcmet, vb.) kullan\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E-mail, FTP ve telnet protokollerinin standartlar\u0131 olu\u015fturulmu\u015f, teknik olmayan ki\u015filer taraf\u0131ndan kolay kullan\u0131l\u0131r \u015fekle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Internet&rsquo;in ilk kullan\u0131c\u0131lar\u0131 \u00fcniversiteler, ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131 ve k\u00fct\u00fcphanelerdir. Kurulan a\u011f \u00fczerinde bilgi\/dosya\/ar\u015fiv payla\u015f\u0131m\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar 1989 y\u0131l\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. FTP sitelerinin ar\u015fivlerinin olu\u015fturulmas\u0131na ve bilginin Internet \u00fczerinde payla\u015f\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011flayan Archie sistemi, 1989 y\u0131l\u0131nda Montreal McGill Universitesinde geli\u015ftirilmi\u015f ancak USA ve Kanada aras\u0131ndaki trafi\u011fin yar\u0131s\u0131n\u0131 Archie&rsquo;nin olu\u015fturmas\u0131 nedeniyle \u00fcniversitedeki sistemin y\u00fck\u00fc art\u0131nca \u00fcniversite Archie&rsquo;yi d\u0131\u015f eri\u015fime kapatm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 y\u0131llarda Thinking Machines, Corp. taraf\u0131ndan veritabanlar\u0131ndaki full text dosyalar\u0131n indekslenmesine ve Internet \u00fczerinden tarama yap\u0131labilmesine olanak sa\u011flayan WAIS (Wide Area Information Server) geli\u015ftirilmi\u015ftir. Daha sonra, 1991 y\u0131l\u0131nda Minnesota \u00dcniversitesi&rsquo;nde Internet \u00fczerindeki bilgilere ve dosyalara bir men\u00fc sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015filmesini sa\u011flayan ve istemci\/sunucu (client\/server) mimarisi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan gopher sistemi geli\u015ftirilmi\u015f, bunu s\u0131ras\u0131yla Veronica (Very Easy Rodent-Oriented Netwide Index to Computerized Archives), JUGHEAD (Jonzy&#8217;s Universal Gopher Hierarchy Excavation And Display) sistemleri izlemi\u015ftir.<br \/>\n\u00d6te yandan, Internet \u00fczerindeki bilgi\/dosya ve ar\u015fivlere kolay ve h\u0131zl\u0131 eri\u015fimin sa\u011flanabilmesi amac\u0131yla 1989 y\u0131l\u0131nda CERN&rsquo;de (European Laboratory for Particle Physics) bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma daha sonra 1991 y\u0131l\u0131nda www (World Wide Web) protokol\u00fc ad\u0131 alt\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1993 y\u0131l\u0131nda National Center For Supercomputing Applications (NCSA) taraf\u0131ndan bu protokol \u00fczerince \u00e7al\u0131\u015fan grafik aray\u00fczl\u00fc bir yaz\u0131l\u0131m olan Mosaic geli\u015ftirilmi\u015f; bu taray\u0131c\u0131y\u0131 daha sonra Netscape, vb. gibi taray\u0131c\u0131lar izlemi\u015ftir.<br \/>\n<strong>2. ODT\u00dc-B\u0130DB&#8217;de Bili\u015fim Altyap\u0131s\u0131n\u0131n Tarih\u00e7esi (1964-2004) <\/strong><br \/>\n<strong>1964 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>ODT\u00dc-B\u0130DB, Elektronik Hesap Bilimleri Merkezi ad\u0131yla kurulmu\u015ftur.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1965<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>IBM 1620, 40 KB ana bellek, 1 ka\u011f\u0131t \u015ferit okuyucu (IBM 1621), 1 kart okuyucu\/delici (IBM 1622), 1 sat\u0131r yaz\u0131c\u0131 kiralanm\u0131\u015ft\u0131r (IBM 1443). Ek olarak 1 optik i\u015faret okuyucu (IBM1230), 1 disk s\u00fcr\u00fcc\u00fc (IBM1311) kiralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1969 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>IBM 1620 sistemi yerine IBM 360\/40, 2 disk (IBM 2311), 2 teyp (IBM 2401), kart okuyucu\/delici (IBM 2540), 1 sat\u0131r yaz\u0131c\u0131 (IBM 1403), 1 sistem konsolu (IBM 1052) kiralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1972 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>2311 modeli diskler 2314 model disklerle de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1974 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>IBM 360\/40 sistemi \u00e7\u0131kar\u0131larak yerine IBM 370\/145, 384 KB ana bellek, 1 disk (IBM 3333), 2 teyp (IBM 3420), 1 kart okuyucu\/delici (IBM 2540), 1 kart okuyucu (IBM 3505), 1 sat\u0131r yaz\u0131c\u0131 (IBM 1403) ve sistem konsolu (IBM 3215) kiralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1977 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>4 disk (IBM 3330) 400 MB kapasiteyle sisteme eklenmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1979 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>1 optik i\u015faret okuyucu (IBM 3881) ve teyp birimi (IBM 3410) kiralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1981 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>IBM 370\/145 sistemi \u00e7\u0131kart\u0131larak yerine Burroughs B6930 sistemi, 3 MB ana bellek, 1600 MB disk, 2 sat\u0131r yaz\u0131c\u0131, 10 terminal, 6 yaz\u0131c\u0131, 2 kart okuyucu ile kiralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1982 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Sisteme 4 terminal, 1 disk (400 MB) eklenmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1983 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Sistemin terminal kapasitesi 20 terminal ilavesi ile artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1984 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>B6930 sisteminin yan\u0131 s\u0131ra Burroughs (UNISYS) A9F, 12 MB ana bellek, 1 kart okuyucu, 2 sat\u0131r yaz\u0131c\u0131, 2 teyp birimi, 3 disk (3x 400MB), 6 u\u00e7 yaz\u0131c\u0131s\u0131 kiralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1985 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>20 terminal (ET1100) eklenmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1987 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Bilgi \u0130\u015flem Dairesi alt yap\u0131 olanaklar\u0131n\u0131 (UPS, jenarat\u00f6r gibi) g\u00fc\u00e7lendirerek 24 saat\/7 g\u00fcn kesintisiz hizmet sunmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk Wide Area Network (BITNET &#8211; EARN) ba\u011flant\u0131s\u0131 UNISYS A9F \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1990 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>IBM 3090\/180S sistemi; VM\/XA SP i\u015fletim sistemi ile ve 1 vekt\u00f6r i\u015flemci, 128 MB Bellek, 22.5 GB disk (IBM 3380), 135 renksiz (IBM 3191) ve 15 renkli (IBM 3192) terminal, 2 adet 2000 lpm sat\u0131r yaz\u0131c\u0131 (IBM 4245), 2 adet 6250 bpi teyp s\u00fcr\u00fcc\u00fc ve 2 adet 32000 bpi kartu\u015f teyp s\u00fcr\u00fcc\u00fcy\u00fc i\u00e7erecek \u015fekilde kurulmu\u015ftur.<\/li>\n<li>IBM 3090\/180S sisteminin kurulmas\u0131 ile Bitnet ba\u011flant\u0131s\u0131 IBM 3090\/180S sistemi \u00fczerinden sa\u011flanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>IBM terminallerinden olu\u015fan 3 terminal odas\u0131 (Makina, Fizik ve \u0130n\u015faat b\u00f6l\u00fcmlerinde toplam 75 terminal) kullan\u0131c\u0131lar\u0131n sisteme eri\u015fimlerinin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla hizmete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>METU-NET (fiber optik token-ring backbone, 16 Mbps) ODT\u00dc&#8217;de bulunan b\u00fct\u00fcn birimlerin network olanaklar\u0131ndan yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131 ile kamp\u00fcse d\u00f6\u015fenmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1991 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Aral\u0131k ay\u0131nda NFS ve CREN&#8217;e ba\u015fvuru ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/li>\n<li>ODT\u00dc olarak T\u00dcB\u0130TAK&#8217;a TR-NET (T\u00fcrkiye Internet Proje Grubu) projesi sunulmu\u015ftur.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1992 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>UNISYS U6065 sistemi, 3 i\u015flemci, 16 MB bellek ve 1.3 GB disk ile kurulmu\u015ftur.<\/li>\n<li>HP\/9000 817S, 16 MB bellek ve 600 MB disk ve HP-UX i\u015fletim sistemi ile al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>RISC\/6000 System 320, 16 MB bellek, 1 GB disk ve AIX i\u015fletim sistemi ile kurulmu\u015ftur.<\/li>\n<li>\u015eubat ay\u0131nda donan\u0131m ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Mart ay\u0131nda CREN ve NFS&#8217;den onay al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>May\u0131s ay\u0131nda NFS&#8217;e ba\u011flanma karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Temmuz ay\u0131nda PTT&#8217;ye 64 Kb&#8217;lik hat ba\u015fvurusu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>A\u011fustos ay\u0131nda Hollanda&#8217;ya (RIPE) X.25 \/IP ba\u015fvurusu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Eyl\u00fcl ay\u0131nda cihaz al\u0131m\u0131 ve kurulumu (router, mngmt.sta., line interface) ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/li>\n<li>Ekim ay\u0131nda X.25 ile Hollanda \u00fczerinden ilk INTERNET ba\u011flant\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1993 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>UNISYS U6065 sistemine 16 MB bellek ve 3.9 GB disk, HP 817S sistemine ise 16 MB bellek, 3.9 GB disk eklenerek bu sistemlerde kapasite artt\u0131r\u0131m\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>5 Nisan &#8211; PTT&#8217;nin 64 Kb&#8217;lik hatt\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>12 Nisan &#8211; 64 K&#8217;l\u0131k kiral\u0131k hat (leased line) ile Washington NSFNET (Internet omurga a\u011f\u0131) \u00fczerinden INTERNET ba\u011flant\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi ve kullan\u0131ma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Yurtlarda (1. ve 2. yurt) 2 adet PC salonuna Novell a\u011f i\u015fletim sistemi kurulmu\u015f ve hizmete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>UNISYS B6930 sistemi kullan\u0131mdan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Sun Server 32 MB bellek, 4 GB disk ile kurulmu\u015ftur.<\/li>\n<li>UNISYS A9F sistemi akademik kullan\u0131c\u0131lar\u0131n eri\u015fimine kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>METU-NET geni\u015fletme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1994 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>IBM terminallerinden olu\u015fan 3 terminal odas\u0131 (Makina, Fizik ve \u0130n\u015faat b\u00f6l\u00fcmlerinde bulunan) PC odalar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. PC salonlar\u0131nda Novell network a\u011f i\u015fletim sistemi kullan\u0131larak olu\u015fturulan yap\u0131da toplam 96 PC hizmete sunulmu\u015ftur.<\/li>\n<li>Tatung 1041 server 32 MB memory, 1 GB disk ile al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 3 adet IBM RISC\/6000 SYSTEM POWERserver 590, 512 MB bellek ve 80 GB y\u00fcksek g\u00fcvenilirlik seviyesine sahip disk ile kullan\u0131ma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sistemler FDDI (100 Mbps) network ile birbirlerine ba\u011flanm\u0131\u015flard\u0131r. IBM SP2 ile T\u00fcrkiye&#8217;de ilk defa d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda ilk 500&#8217;e giren S\u00fcperbilgisayar ODT\u00dc&#8217;de kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (<a href=\"http:\/\/www.top500.org\/site\/1145\">http:\/\/www.top500.org\/site\/1145<\/a> <em>376. s\u0131ra<\/em>).<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1995 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>IBM Scalable POWERparallel System (SP2) sistemi kurulmu\u015f ve servise sunulmu\u015ftur. Bu sistem, her biri 64 MB bellek ve 1 GB diske sahip 8 node&#8217;dan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu sistem y\u00fcksek ba\u015far\u0131ml\u0131 hesaplama ve yo\u011fun i\u015flemci g\u00fcc\u00fc gerektiren uygulamalarda kullan\u0131c\u0131lara hizmet vermektedir. HP\/9000 817S, 32 MB bellekten 64 MB belle\u011fe \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Internet h\u0131z\u0131 128 K&#8217;ya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>1995 y\u0131l\u0131n\u0131n Nisan ay\u0131nda T\u00fcrkiye Internet&#8217;deki yolculu\u011funa sadece ODT\u00dc ile devam etmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve T\u00dcB\u0130TAK bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Eyl\u00fcl ay\u0131nda ise T\u00fcrkiye&#8217;nin yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f hat kapasitesi 128 Kbps&#8217;a \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>1994-1995 y\u0131l\u0131 ilk d\u00f6neminde sadece Bilgisayar M\u00fchendisli\u011fi&#8217;nde ger\u00e7ekle\u015ftirilen &quot;Etkile\u015fimli Kay\u0131t&quot; 1.pilot uygulamas\u0131 geli\u015ftirilerek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve bu uygulamayla Internet kullan\u0131larak 1995-1996 y\u0131l\u0131 ilk d\u00f6neminde b\u00fct\u00fcn \u00fcniversite genelinde 16,619 \u00f6\u011frencinin, 1995-1996 y\u0131l\u0131 ikinci d\u00f6neminde de 15,186 \u00f6\u011frencinin kay\u0131t yapmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kay\u0131tlar s\u0131ras\u0131nda k\u00fct\u00fcphaneye bor\u00e7lu olan \u00f6\u011frencilerin elektronik kontrol\u00fc yap\u0131lm\u0131\u015f ve bu bor\u00e7lar \u00f6denmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e kay\u0131t yapma izni verilmemi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1996 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Kurulu sistemlerimizin i\u015flemci g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131rmaya y\u00f6nelik olarak HP 800\/E25 ve IBM RISC6000 POWERserver J30 ve G30 model sistemler al\u0131nm\u0131\u015f ve kullan\u0131ma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca veri yedekleme sistemlerini daha g\u00fcvenilir k\u0131lmak ve kapasitesini artt\u0131rmak i\u00e7in Robot Tape Library sistemlere ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kas\u0131m ay\u0131 i\u00e7erisinde J30 ve G30 sistemlerinin i\u015flemci modellerinde (\u00fccretsiz) y\u00fckseltilme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Internet h\u0131z\u0131 512 K&#8217;ya \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca Amerika&#8217;da MCI&#8217;a 256 K&#8217;l\u0131k ikinci bir ba\u011flant\u0131 kurulmu\u015ftur. ODT\u00dc i\u00e7erisinde kurulu bulunan yerel a\u011f\u0131n ATM&#8217;e \u00e7evrilmesi konusunda proje \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015f ve baz\u0131 al\u0131mlar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1997 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde kurulum ve geni\u015fletme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 planlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>1996 y\u0131l\u0131nda ise T\u00fcrkiye&#8217;nin Internet&#8217;e \u00e7\u0131k\u0131\u015f h\u0131z\u0131 son bir y\u0131l i\u00e7erisinde ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 seviyenin 4 kat\u0131na yani 512 Kbps&#8217;a \u00e7\u0131kar\u0131larak kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in Internet&#8217;e g\u00f6reli olarak daha h\u0131zl\u0131 bir eri\u015fim olana\u011f\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7erisinde 512 Kbps&#8217;l\u0131k Internet hatt\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra 256 Kbps h\u0131z\u0131nda bir hat da Amerika&#8217;da MCI&#8217;a ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>\u00d6\u011frenci Se\u00e7me Yerle\u015ftirme Merkezi ile i\u015fbirli\u011fi yap\u0131larak 1996 y\u0131l\u0131nda \u00d6SS, \u00d6YS ve TUS s\u0131nav sonu\u00e7lar\u0131 t\u00fcm T\u00fcrkiye&#8217;ye ODT\u00dc Ev Sayfas\u0131 (<a href=\"http:\/\/www.metu.edu.tr\/\">http:\/\/www.metu.edu.tr\/<\/a>) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Internet \u00fczerinden duyurulmu\u015ftur. \u00d6YS sonu\u00e7lar\u0131 i\u00e7in di\u011fer \u00fcniversiterin bilgi servisleri haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>B\u0130DB taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve Internet \u00fczerinden sunulan \u00d6\u011frenci Sorgu Sistemi ile \u00f6\u011frencilere not durumlar\u0131n\u0131 an\u0131nda \u00f6\u011frenmeleri olana\u011f\u0131 verilmi\u015ftir.<\/li>\n<li>1 Haziran 1996&#8217;da ULAKB\u0130M&#8217;in kurulmu\u015ftur.<\/li>\n<li>Eyl\u00fcl ay\u0131nda TURNET hizmete girmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1997 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>ATM a\u011f\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in alt yap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 tamamlanm\u0131\u015f ve yeni cihazlar ile trafik analiz ve a\u011f y\u00f6netim yaz\u0131l\u0131m\u0131 sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 1998 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk aylar\u0131nda ODT\u00dc&#8217;de ATM teknolojisinin kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 planlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>ODT\u00dc merkezi sunucular\u0131ndan birinin \u00fczerine Internet taramalar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan &ldquo;Proxy WEB&rdquo; tarama sistemi test ama\u00e7l\u0131 kurulmu\u015f ve k\u0131s\u0131tl\u0131 kullan\u0131c\u0131 kitlesiyle performans\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1997 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde t\u00fcm T\u00fcrkiye&#8217;ye servis verilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1998 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>1997 y\u0131l\u0131nda test \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 tamamlanan ATM a\u011f\u0131 kullan\u0131ma ge\u00e7mi\u015ftir. Ekim ay\u0131 itibar\u0131 ile 20 adet birim ATM a\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r duruma getirilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1999 <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>1997 y\u0131l\u0131nda ba\u015flan\u0131lan Kampus Omurga A\u011f\u0131n\u0131 Geni\u015fletme \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 dahilinde ATM&#8217;e ge\u00e7i\u015f i\u015flemi, iki b\u00f6l\u00fcm (Elektrik-Elektronik M\u00fchendisli\u011fi ve Metalurji M\u00fchendisli\u011fi binalar\u0131) d\u0131\u015f\u0131nda tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. Akademik kurumlar\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flayan ULAKNET hatlar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi ve 1999 y\u0131l\u0131nda yeni TTNET hatlar\u0131n\u0131n kullan\u0131ma a\u00e7\u0131lmas\u0131yla birlikte ODT\u00dc&#8217;n\u00fcn de bu a\u011f yap\u0131s\u0131na ba\u011flanabilmesi i\u00e7in gerekli yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ama\u00e7la Balgat santraliyle B\u0130DB aras\u0131ndaki 34 Mbit\/sn hatt\u0131 gerekli konfig\u00fcrasyonlardan sonra \u00e7al\u0131\u015f\u0131r hale getirilmi\u015ftir. ULAKNET ba\u011flant\u0131 kapasitesi, 2 Mbit\/sn&#8217;lik ilave bir hat ile toplam 4 Mbit\/sn olmu\u015f, buna ilave olarak 8 Mbit\/sn kapasiteli bir TTNET ba\u011flant\u0131s\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece son yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarla ODT\u00dc&#8217;n\u00fcn toplam Internet ba\u011flant\u0131 kapasitesi 12 Mbit\/sn olmu\u015ftur. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yo\u011fun isteklerini kar\u015f\u0131layabilmek ve daha sorunsuz bir hizmet verebilmek i\u00e7in dijital teknolojiye sahip yeni 60 hat kapasiteli ISDN\/PRI modem hatlar\u0131n\u0131n kurulumu i\u00e7in yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>2000<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Planlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 1999 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde ba\u015flat\u0131lan ve gerekli cihazlar\u0131n ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7erisinde sat\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 takiben ilk pilot uygulamas\u0131 2000 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131 i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilen ODT\u00dc kablosuz bilgisayar a\u011f\u0131 projesi kapsam\u0131nda; B\u00fcy\u00fck Spor Salonu, ODT\u00dc-MET, Psikolojik Dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve Rehberlik Merkezi &#8216;nin kampus omurga a\u011f\u0131 eri\u015fimi, kablosuz bilgisayar a\u011f\u0131 \u00fczerinden sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Token-ring omurgas\u0131na ba\u011fl\u0131 t\u00fcm birimlerin ATM omurgas\u0131na ge\u00e7irilmesi sonras\u0131nda token-ring omurgas\u0131, 2000 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131nda kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131nda 30 birimin ba\u011flant\u0131s\u0131 tamamlanm\u0131\u015f ve ATM&#8217;e ba\u011fl\u0131 birim\/b\u00f6l\u00fcmlerin say\u0131s\u0131 90&#8217;a ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu tarihte, ATM Omurga Kampus A\u011f\u0131 i\u00e7erisinde 9046 adet alan ad\u0131 kay\u0131tlanm\u0131\u015f IP adresi bulundu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. Yine ayn\u0131 tarihlerde, alan ad\u0131 kay\u0131tlanm\u0131\u015f ve aktif olarak kullan\u0131lan bilgisayar say\u0131s\u0131n\u0131n ise yakla\u015f\u0131k 5000 oldu\u011fu kaydedilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, 2000 y\u0131l\u0131nda toplam 16 birim, ethernet teknolojisi kullan\u0131larak ATM omurga a\u011f\u0131na dolayl\u0131 olarak ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Anonim FTP servisini 1994 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de ilk ba\u015flatan kurum olan ODT\u00dc-B\u0130DB, 1994 y\u0131l\u0131nda ilk kuruldu\u011funda 17 GB&#8217;l\u0131k kapasiteye sahip anonim ftp disk kapasitesini 2000 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde yap\u0131lan disk art\u0131r\u0131mlar\u0131yla beraber, 140.5 GB&#8217;a \u00e7\u0131kartm\u0131\u015ft\u0131r. B\u0130DB&#8217;de <a href=\"http:\/\/limyra.cc.metu.edu.tr\">limyra.cc.metu.edu.tr<\/a> sistemi \u00fczerinden, ODT\u00dc i\u00e7erisinde bulunan t\u00fcm birimlere ve alan ad\u0131 &quot;.tr&quot; ile biten kullan\u0131c\u0131lara (<a href=\"http:\/\/edu.tr\">edu.tr<\/a>, <a href=\"http:\/\/gov.tr\">gov.tr<\/a>, <a href=\"http:\/\/mil.tr\">mil.tr<\/a>, <a href=\"http:\/\/com.tr\">com.tr<\/a>, <a href=\"http:\/\/net.tr\">net.tr<\/a>, <a href=\"http:\/\/k12.tr\">k12.tr<\/a>, <a href=\"http:\/\/bbs.tr\">bbs.tr<\/a>, <a href=\"http:\/\/org.tr\">org.tr<\/a>, <a href=\"http:\/\/gen.tr\">gen.tr<\/a>) dosya sunuculu\u011fu hizmeti verilmi\u015ftir. <a href=\"ftp:\/\/ftp.metu.edu.tr\/\">ftp:\/\/ftp.metu.edu.tr\/<\/a> adresinden verilen bu hizmet dahilinde, 44 sitenin g\u00fcnl\u00fck olarak yans\u0131s\u0131 tutulmu\u015f ve kullan\u0131c\u0131lara sunulmu\u015ftur. 2000 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde, g\u00fcnl\u00fck ortalama 5.435 adet dosya transferi ve 2.080 GB veri transferi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>2001<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>2001&#8217;de Ethernet teknolojisi kullan\u0131larak ATM omurga a\u011f\u0131na, ODT\u00dc yurtlar\u0131ndan H\u0131z\u0131ro\u011flu ve \u0130sa Demiray Yurdu, Yurt Giri\u015f kat\u0131 (asistan lojmanlar\u0131), 9. Yurt Asistan kat\u0131, Eski Lojmanlar, Mustafa Parlar Yurdu ek binas\u0131 lokasyonlar\u0131nda yer alan odalar\u0131n ba\u011flant\u0131s\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>2000 y\u0131l\u0131nda SDH \u00fczerinden 34 Mbps ATM linki \u00fczerinden sa\u011flanan 8 Mbps kapasiteli TTNET ba\u011flant\u0131s\u0131, 2001 y\u0131l\u0131nda, 16 Mbps&#8217;e \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve kampus d\u0131\u015f\u0131 eri\u015fimi toplam kapasitesi 20 Mbps olmu\u015ftur.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>2002<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Artan a\u011f g\u00fcvenli\u011fi sorunlar\u0131 ile m\u00fccadele etmek i\u00e7in, PC sunucular \u00fczerinde a\u00e7\u0131k kaynak kodlu yaz\u0131l\u0131mlar ile ATM geni\u015f alan a\u011f\u0131 ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 sa\u011flayan s\u0131n\u0131r y\u00f6nlendirici servisi, kampus geneline hizmet veren tek kollu ATM y\u00f6nlendiriciler, statefull firewall, ids\/ips, proxy servisleri verilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>ATM omurgas\u0131n\u0131n artan i\u015fletme maliyetleri \u00fczerine, kampus omurgas\u0131n\u0131n gigabit ethernet omurgas\u0131na ge\u00e7i\u015fi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flanm\u0131\u015f, merkeze t\u00fcm u\u00e7lar\u0131na t\u0131kanmas\u0131z hizmet veren gigabit ethernet omurga anahtarlama\/y\u00f6nlendirme cihaz\u0131 al\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>ODT\u00dc-ULAKNET ba\u011flant\u0131s\u0131 34 Mbps h\u0131z\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>2003<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Gigabit ethernet omurgas\u0131 kurulumu i\u00e7in, kenarlara t\u00fcm u\u00e7lar\u0131na t\u0131kanmas\u0131z <a>10\/100\/1000<\/a> Mbps h\u0131z\u0131nda hizmet veren gigabit ethernet anahtarlama\/y\u00f6nlendirme cihaz\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Gigabit ethernet omurgas\u0131 kurulumu i\u00e7in, mevcut d\u00f6rt merkezli y\u0131ld\u0131z topoloji yap\u0131s\u0131 yerine, tek merkezli y\u0131ld\u0131z topoloji yap\u0131s\u0131na ge\u00e7ilmesi i\u00e7in, kampus genelinde single mode fiber optik kablolama yap\u0131lm\u0131\u015f, toplam 22 km kablo \u00e7ekilmi\u015ftir.<\/li>\n<li>ODT\u00dc-ULAKNET ba\u011flant\u0131s\u0131 100 Mbps h\u0131z\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mevcut 34 Mbps ATM ba\u011flant\u0131s\u0131 \u00fczerinde yerle\u015fke d\u0131\u015f\u0131nda ba\u011flan\u0131lan web sayfalar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 amac\u0131yla web \u00f6nbellekleme servisi verilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f, hat \u00fczerinden akan trafikten %30 tasarruf sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>2004<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>2003 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen al\u0131mlar\u0131n 2004 ba\u015f\u0131nda tamamen teslim edilmesiyle, ATM omurga a\u011f\u0131 kapat\u0131larak, kampus omurga a\u011f\u0131nda gigabit ethernet teknolojisi kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu omurga ile, kampus i\u00e7erisinde u\u00e7tan uca ba\u011flant\u0131 h\u0131z\u0131n\u0131n 1 Gbps olmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 kapsamda, merkezi sunucular i\u00e7in kullan\u0131lmakta olan FDDI a\u011f\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, do\u011frudan omurga ba\u011flant\u0131s\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Kablosuz a\u011f \u00fczerinde son kullan\u0131c\u0131ya hizmet veren noktalar art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, y\u0131l sonu itibariyle kay\u0131tl\u0131 520 kablosuz a\u011f kullan\u0131c\u0131s\u0131 say\u0131s\u0131na ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Yedeklilik amac\u0131yla 5+5 Mbps uydu hatt\u0131 devreye al\u0131nm\u0131\u015f, y\u0131l boyunca yedek hat olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 34 Mbps TTNET ATM portu ve ba\u011flant\u0131s\u0131 iptal edilmi\u015ftir. TRNET ile yap\u0131lmakta olan 10 Mbps peering ba\u011flant\u0131s\u0131, 155 Mbps h\u0131z\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, hat \u00fczerinden TRNET m\u00fc\u015fterilerine eri\u015fim imkan\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f ve bu imkan ULAKNET hatt\u0131 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n da payla\u015f\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>2005<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>ODT\u00dc yerle\u015fke d\u0131\u015f\u0131 ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla, toplam 134 Mbps ULAKNet ve 155 Mbps TR-Net peering hatlar\u0131na ek olarak, kampus d\u0131\u015f\u0131 ileti\u015fimde yedeklili\u011fin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla 34 Mbps kapasiteli ilave TT-Net hatt\u0131 tesis edilmi\u015f; ODT\u00dc Kuzey K\u0131br\u0131s Kampusu ile ODT\u00dc Ankara Kampusu aras\u0131nda 16 Mbps kapasiteli ba\u011flant\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f; kampusun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu kapsama alan\u0131 i\u00e7ine kablosuz alan a\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/tarihce.php T\u00fcrkiye&#8217;de Internet 1. D\u00fcnyada Internet&#8217;in geli\u015fimi D\u00fcnyada Internet&#8217;in k\u0131sa tarih\u00e7esine bak\u0131lacak olursa, ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n (paket anahtarlamal\u0131 a\u011f) 1969 y\u0131l\u0131nda ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;nda ARPANet&#8217;in kurulmas\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Daha sonraki s\u00fcre\u00e7te, ayn\u0131 a\u011f \u00fczerinde&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7716","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi - At\u0131f \u00dcnald\u0131<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi - At\u0131f \u00dcnald\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/tarihce.php T\u00fcrkiye&#8217;de Internet 1. D\u00fcnyada Internet&#8217;in geli\u015fimi D\u00fcnyada Internet&#8217;in k\u0131sa tarih\u00e7esine bak\u0131lacak olursa, ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n (paket anahtarlamal\u0131 a\u011f) 1969 y\u0131l\u0131nda ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;nda ARPANet&#8217;in kurulmas\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Daha sonraki s\u00fcre\u00e7te, ayn\u0131 a\u011f \u00fczerinde...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"At\u0131f \u00dcnald\u0131\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/atifunaldi\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/atifunaldi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-12-15T10:22:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Atif Unaldi\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/atifunaldi\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@atifunaldi\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Atif Unaldi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Atif Unaldi\",\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/608ed42ecbda2bc5cfdb767ac1db479b\"},\"headline\":\"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi\",\"datePublished\":\"2012-12-15T10:22:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/\"},\"wordCount\":3742,\"publisher\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/608ed42ecbda2bc5cfdb767ac1db479b\"},\"image\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif\",\"articleSection\":[\"Blogum\"],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/\",\"url\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/\",\"name\":\"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi - At\u0131f \u00dcnald\u0131\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif\",\"datePublished\":\"2012-12-15T10:22:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#website\",\"url\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/\",\"name\":\"At\u0131f \u00dcnald\u0131\",\"description\":\"Yazar\",\"publisher\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/608ed42ecbda2bc5cfdb767ac1db479b\"},\"alternateName\":\"At\u0131f \u00dcnald\u0131 Blog\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/608ed42ecbda2bc5cfdb767ac1db479b\",\"name\":\"Atif Unaldi\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/cropped-a94e8f7a-67c4-4d65-8a5f-032ba784be53-2.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/cropped-a94e8f7a-67c4-4d65-8a5f-032ba784be53-2.jpg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Atif Unaldi\"},\"logo\":{\"@id\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesinde Fizik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019de ilk kez iki bilgisayar\u0131 telefon hatlar\u0131 \u00fczerinden konu\u015fturan BBS sistemini kurarak, T\u00fcrkiye\u2019deki ilk internet a\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Bir \u00e7ok radyo ve televizyonda program yap\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve sunuculu\u011funu, bir \u00e7ok teknoloji dergisinde k\u00f6\u015fe yazarl\u0131\u011f\u0131, bili\u015fim edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve genel yay\u0131n y\u00f6netmenli\u011fi yapt\u0131. T\u00fcrkiye\u2019deki ilk internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fcstlendi. Bir \u00e7ok organizasyon ve kurulu\u015fta internet s\u00fcperviz\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc , webmaster\u2019l\u0131\u011f\u0131 , IT direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve dijital projeler koordinat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revlerinde bulundu. Farkl\u0131 \u00fcniversitelerin farkl\u0131 fak\u00fcltelerinde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak bulunmu\u015f olan \u00dcnald\u0131; \u015fu an teknoloji ve pazarlama konular\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok alanda hizmet veren Unaldi Consultancy\u2019nin kurucusudur. \\u2028Selin \u00dcnald\u0131 ile evlidir. Su ve Toprak isminde iki \u00e7ocu\u011fu vard\u0131r.\",\"sameAs\":[\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\",\"https:\/\/www.facebook.com\/atifunaldi\",\"https:\/\/www.instagram.com\/atifunaldi\/\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/atifunaldi\",\"https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/atifunaldi\",\"https:\/\/www.youtube.com\/c\/atifunaldi\",\"https:\/\/soundcloud.com\/atif-unaldi\",\"https:\/\/atifunaldi.tumblr.com\"],\"url\":\"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/author\/atifunaldi\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi - At\u0131f \u00dcnald\u0131","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi - At\u0131f \u00dcnald\u0131","og_description":"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/tarihce.php T\u00fcrkiye&#8217;de Internet 1. D\u00fcnyada Internet&#8217;in geli\u015fimi D\u00fcnyada Internet&#8217;in k\u0131sa tarih\u00e7esine bak\u0131lacak olursa, ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n (paket anahtarlamal\u0131 a\u011f) 1969 y\u0131l\u0131nda ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;nda ARPANet&#8217;in kurulmas\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Daha sonraki s\u00fcre\u00e7te, ayn\u0131 a\u011f \u00fczerinde...","og_url":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/","og_site_name":"At\u0131f \u00dcnald\u0131","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/atifunaldi","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/atifunaldi","article_published_time":"2012-12-15T10:22:02+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif","type":"","width":"","height":""}],"author":"Atif Unaldi","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/atifunaldi","twitter_site":"@atifunaldi","twitter_misc":{"Yazan:":"Atif Unaldi","Tahmini okuma s\u00fcresi":"19 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#article","isPartOf":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/"},"author":{"name":"Atif Unaldi","@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/608ed42ecbda2bc5cfdb767ac1db479b"},"headline":"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi","datePublished":"2012-12-15T10:22:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/"},"wordCount":3742,"publisher":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/608ed42ecbda2bc5cfdb767ac1db479b"},"image":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif","articleSection":["Blogum"],"inLanguage":"tr"},{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/","url":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/","name":"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi - At\u0131f \u00dcnald\u0131","isPartOf":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif","datePublished":"2012-12-15T10:22:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif","contentUrl":"http:\/\/www.internetarsivi.metu.edu.tr\/images\/internet_tarihi.gif"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/2012\/12\/15\/turkiyede-internet-tarihi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"T\u00fcrkiye&#039;de Internet tarihi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#website","url":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/","name":"At\u0131f \u00dcnald\u0131","description":"Yazar","publisher":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/608ed42ecbda2bc5cfdb767ac1db479b"},"alternateName":"At\u0131f \u00dcnald\u0131 Blog","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/608ed42ecbda2bc5cfdb767ac1db479b","name":"Atif Unaldi","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/cropped-a94e8f7a-67c4-4d65-8a5f-032ba784be53-2.jpg","contentUrl":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/cropped-a94e8f7a-67c4-4d65-8a5f-032ba784be53-2.jpg","width":512,"height":512,"caption":"Atif Unaldi"},"logo":{"@id":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesinde Fizik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019de ilk kez iki bilgisayar\u0131 telefon hatlar\u0131 \u00fczerinden konu\u015fturan BBS sistemini kurarak, T\u00fcrkiye\u2019deki ilk internet a\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Bir \u00e7ok radyo ve televizyonda program yap\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve sunuculu\u011funu, bir \u00e7ok teknoloji dergisinde k\u00f6\u015fe yazarl\u0131\u011f\u0131, bili\u015fim edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve genel yay\u0131n y\u00f6netmenli\u011fi yapt\u0131. T\u00fcrkiye\u2019deki ilk internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fcstlendi. Bir \u00e7ok organizasyon ve kurulu\u015fta internet s\u00fcperviz\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc , webmaster\u2019l\u0131\u011f\u0131 , IT direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve dijital projeler koordinat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revlerinde bulundu. Farkl\u0131 \u00fcniversitelerin farkl\u0131 fak\u00fcltelerinde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak bulunmu\u015f olan \u00dcnald\u0131; \u015fu an teknoloji ve pazarlama konular\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok alanda hizmet veren Unaldi Consultancy\u2019nin kurucusudur. \u2028Selin \u00dcnald\u0131 ile evlidir. Su ve Toprak isminde iki \u00e7ocu\u011fu vard\u0131r.","sameAs":["http:\/\/atif.unaldi.org\/blog","https:\/\/www.facebook.com\/atifunaldi","https:\/\/www.instagram.com\/atifunaldi\/","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/atifunaldi","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/atifunaldi","https:\/\/www.youtube.com\/c\/atifunaldi","https:\/\/soundcloud.com\/atif-unaldi","https:\/\/atifunaldi.tumblr.com"],"url":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/author\/atifunaldi\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7716"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7716\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/atif.unaldi.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}