At\u0131f \u00dcnald\u0131: Teknoloji demokrasiyi g\u00fc\u00e7lendiriyor<\/p>\n
At\u0131f \u00dcnald\u0131, “Teknolojiyi tam anlam\u0131 ile kullanam\u0131yor olmam\u0131z sorun gibi g\u00f6r\u00fcnmese de ilerde bu herkesi rahats\u0131z edecek”<\/p>\n
R\u00f6portaj: Fahri Sarrafo\u011flu<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de ilk internet a\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan At\u0131f \u00dcnald\u0131 ile kullanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z teknoloji \u00fczerine kou\u015ftuk. At\u0131f \u00dcnald\u0131; Bili\u015fim Dan\u0131\u015fman\u0131, Yap\u0131mc\u0131, K\u00f6\u015fe Yazar\u0131, Sunucu, Bili\u015fim Edit\u00f6r\u00fc.<\/p>\n
<\/p>\n
Teknolojiyi kullanamamak ileride herkesi rahats\u0131z edecek<\/p>\n
T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00f6zellikle T\u00fcrk halk\u0131 teknolojiyi do\u011fru kullan\u0131yor mu? Yani sizce kullanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z teknolojiye ne kadar para \u00f6d\u00fcyoruz millet\u00e7e? Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek i\u00e7in ne yapmam\u0131z gerekiyor?<\/p>\n
Halk\u0131n bilin\u00e7lenmesi ve bir teknolojiyi \u00f6\u011frenmesi a\u015famas\u0131nda yepyeni bir teknoloji sahneye \u00e7\u0131k\u0131yor ve t\u00fcketimin \u00fcretime yeti\u015fmesini imkans\u0131z hala getiriyor. Bu nedenle elinizdeki bir cihaz\u0131 e\u011fer teknolojiyi takip etmek istiyorsan\u0131z tam verimlilikle kullanma \u015fans\u0131n\u0131z s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu i\u015fin felsefesine de ayk\u0131r\u0131. Ancak d\u00fcnya t\u00fcketim toplumundan h\u0131zl\u0131ca ye\u015fil d\u00fcnyaya ge\u00e7iyor. \u0130ngilizlerin “Green World” kavram\u0131n\u0131 a\u00e7mak gerekirse bu sadece emisyon de\u011ferleri, ozon y\u0131rt\u0131lma oranlar\u0131 ile ilgili de\u011fil, bu t\u00fcketimin ak\u0131llanmas\u0131 ve tasarruf yapabilmesi demek, do\u011fru \u00fcr\u00fcnleri kullanmak t\u00fcketimi kontrol alt\u0131nda tutabilmek demek. T\u00fcketimi kontrol alt\u0131nda tutmaktan kast\u0131m\u0131z, ihtiya\u00e7lar\u0131 k\u0131smak gibi basit bir olgu de\u011fil, ihtiyac\u0131n\u0131 iyi analiz etmek ve bu analizler \u00e7er\u00e7evesinde sana en uygun \u00fcr\u00fcne ula\u015fmak demek. Yani gelecek d\u00fcnyada elinde iphone oldu\u011fu halde uygulama y\u00fcklemeyi bilmeyene, uygulama y\u00fcklemedi\u011fi i\u00e7in de\u011fil, ihtiyac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde iphone ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ay\u0131playaca\u011f\u0131z. Kitaplar\u0131 a\u00e7\u0131p, sayfalar\u0131 koklayanlara, bir koku sevdas\u0131na a\u011fa\u00e7lar\u0131 kestirdikleri ve bizi kontrol edilemeyen iklim \u015fartlar\u0131na maruz b\u0131rakt\u0131klar\u0131 i\u00e7in k\u0131zaca\u011f\u0131z. Yani \u015fu an elimizdeki bir teknolojiyi tam anlam\u0131 ile kullanam\u0131yor olmam\u0131z sorun gibi g\u00f6r\u00fcnmese de ilerde bu herkesi rahats\u0131z ediyor olacak.<\/p>\n
Teknoloji demokrasiyi g\u00fc\u00e7lendiriyor<\/p>\n
Teknolojiden korkmayal\u0131m ama her teknolojiyi de oldu\u011fu gibi mi alal\u0131m? Sizce bunun bir ombudsman\u0131 ya da teknolojinin RT\u00dcK’\u00fc olmal\u0131 m\u0131?<\/p>\n
Komik bir kli\u015fe olmakla birlike teknolojinin derinlemesine incelenmedi\u011fi ortamlarda \u00e7ok\u00e7a kullan\u0131lan bir s\u00f6z bence bu sorunun en g\u00fczel cevab\u0131. Teknoloji demokrasiyi g\u00fc\u00e7lendiriyor. Zira art\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcmleme teknolojilerinin ilerlemesi, \u00f6rneklem, s\u00f6z sahibi, fikir \u00f6nderi gibi kavramlar\u0131 anlams\u0131z k\u0131l\u0131yor. Siz bir konuda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yorsan\u0131z bunu sadece bir grup \u00fczerinde de\u011fil herkes \u00fczerinde yapabiliyor olacaks\u0131n\u0131z. Bu da denetim ve yerimize karar veren mekanizmalar\u0131 gereksiz k\u0131lacak. Zaten toplum hep beraber karar veren, uygulayan, gerekirse tepkisini ortaya koyan bir duruma ge\u00e7ecek. Yani\u00a0oyunuzun, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n de\u011feri artacak ve ad\u0131n\u0131za kimse karar veremeyecek. Teknoloji konusunda belki sadece fikir \u00f6nderlerinin tavsiyeleri olacak. Tabii kamu al\u0131mlar\u0131n\u0131 bu konunun d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131yorum orada i\u015fler fena halde kar\u0131\u015f\u0131yor. Zira kamunun varl\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre daha devam edecek ve b\u00fcy\u00fck anlamda m\u00fcsrifli\u011fi i\u015fte tam da bu alanda yap\u0131yoruz. Zira kimse cebindeki paray\u0131 harcarken verdi\u011fi dikkati g\u00f6stermiyor, g\u00f6steremez de…<\/p>\n
Teknoloji do\u011fru kullanmak i\u00e7in kurslar veya daha a\u00e7\u0131k k\u0131lavuzlar haz\u0131rlanamaz m\u0131?<\/p>\n
Asl\u0131nda y\u0131llard\u0131r b\u00fcy\u00fck IT \u00fcreticilerinin kendi markalar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak ve sadakati y\u00fckseltmek i\u00e7in kurumsal tarafta yapt\u0131\u011f\u0131 bir faaliyeti tarif ediyorsunuz. Kesinlikle kat\u0131l\u0131yorum. Bu tip konular m\u00fc\u015fterilerin kontrol\u00fcne b\u0131rak\u0131lmayacak kadar \u00f6nemli. Bu konuda \u015fu ana kadar yap\u0131lm\u0131\u015f iyi \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri Renault’un yeni IPTV kanal\u0131. Murduch’\u0131n Sky grubu kanallar\u0131 \u00fczerinde a\u00e7\u0131lan TV kanal\u0131 IPTV ile birlikte markan\u0131n \u00fcreticisine nas\u0131l ula\u015fmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131 konusunda \u00e7ok etkin ve iyi \u00f6rneklerden biri.<\/p>\n
\u0130nternet insanlar\u0131n ger\u00e7ek olmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 bir d\u00fcnya<\/p>\n
\u0130nternet g\u00fcvenli\u011fi giderek \u00f6nem kazan\u0131yor. Sizce internet ne kadar g\u00fcvenli giderek g\u00fcvenli\u011fi art\u0131yor mu? Yoksa g\u00fcvensizlik kayna\u011f\u0131 olmaya devam ediyor mu?<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n internete bak\u0131\u015flar\u0131 gittik\u00e7e de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Daha \u00f6nceleri ismini, hatta cinsiyetini de\u011fi\u015ftirerek girip ho\u015f vakit ge\u00e7iren netizenlerin art\u0131k i\u015f hayat\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ve kontaklar\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri bir alan halini ald\u0131. Bu tabii ki devam\u0131nda ger\u00e7ek isimler ve ger\u00e7ek d\u00fcnyalar durumunu getirdi. Eskiden konuya kay\u0131ts\u0131z kal\u0131rken \u015fimdi \u00fcnl\u00fcler kendi isimlerinin ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131ndan \u015fik\u00e2yet\u00e7i hale geldi. Demek ki art\u0131k internet insanlar\u0131n ger\u00e7ek olmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 bir d\u00fcnya. Ancak kimse internete bir ansiklopedi g\u00f6z\u00fcyle bakmas\u0131n. Buras\u0131 insanlar\u0131n oldu\u011fu ve insanlardan olu\u015fan bir alan. O y\u00fczden insana dair her\u015fey burada bulunacakt\u0131r. \u0130yilikler oldu\u011fu gibi k\u00f6t\u00fc duygu his ve durumlar her zaman olacakt\u0131r. Bunun ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 yok. \u0130nternet d\u00fcnyad\u0131r d\u00fcnyada ne varsa orada da bundan farkl\u0131 bir \u015fey yoktur.<\/p>\n
Bilin\u00e7li olmak laz\u0131m<\/p>\n
Teknoloji kullan\u0131m\u0131nda gen\u00e7li\u011fe d\u00f6n\u00fck tavsiyeleriniz nelerdir? Nas\u0131l kullans\u0131n teknolojiyi?<\/p>\n
Bilin\u00e7 d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli konular\u0131ndan biridir. Bilin\u00e7 i\u00e7in bilmek yetmez, analiz edebilmek de gerekir. Teknoloji art\u0131k bunu gerektiriyor. Bilin\u00e7li olmak laz\u0131m. Bu teknoloji neden var? Benim bu teknolojiye ihtiyac\u0131m var m\u0131? Ger\u00e7ekten hangi ihtiyac\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131layacak? Bu teknolojiye sahip olmak i\u00e7in neylerden feragat ediyorum? \u00d6dedi\u011fim bedel ald\u0131\u011f\u0131m yarara denk mi? Bu sorular\u0131 her\u015fey i\u00e7in soruyor olmak gerekiyor… Bu sorular\u0131n birinden kalan bir teknoloji yanl\u0131\u015f bir teknolojidir.<\/p>\n
Sizce T\u00fcrkiye bir yaz\u0131l\u0131m cenneti olabilir mi? Yani bunca gen\u00e7li\u011fimiz var diye \u00f6v\u00fcn\u00fcyoruz bunu nas\u0131l nakde \u00e7evirebiliriz?<\/p>\n
\u00d6ncelikle pragmatist yakla\u015fmamak gerekiyor. Para bat\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerinde her \u015fey demek de\u011fildir. Do\u011fuda ise hi\u00e7bir \u015fey de\u011fildir. \u00d6nceli\u011fimiz toplumun yeti\u015ftirdi\u011fi de\u011ferleri, do\u011fru \u015fekilde de\u011ferlendiriyor olmam\u0131zd\u0131r. Bunu ba\u015farmak i\u00e7in kli\u015felerden kurtulmak daha s\u0131n\u0131rs\u0131z ve iyi bakmam\u0131z laz\u0131m. Sonra \u00f6n\u00fcm\u00fcze bir var\u0131\u015f noktas\u0131 koyup o noktaya gitmek i\u00e7in en uygun stratejileri belirlememiz gerekiyor. Bu noktaya gitmek i\u00e7in strateji belirlerken de \u015fu an\u0131n \u015fartlar\u0131 \u00fczerinden gidemeyiz. Nas\u0131l bir hafta sonra gidece\u011finiz piknik i\u00e7in bug\u00fcn\u00fcn hava ko\u015fullar\u0131n\u0131 dikkate alm\u0131yor o an\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 \u00f6nemsiyorsak, do\u011fru strateji var\u0131\u015f an\u0131m\u0131z\u0131n ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re \u00fcretilir. \u015eimdi bug\u00fcn yaz\u0131l\u0131m sekt\u00f6r\u00fc b\u00fcy\u00fck olabilir. Ancak bug\u00fcn yola \u00e7\u0131kan bir \u00fclke yaz\u0131l\u0131m sekt\u00f6r\u00fcndeki ereklerine en erken 20 \u2013 25 y\u0131l sonra ula\u015f\u0131r. Bu da o d\u00f6nemde yaz\u0131l\u0131m konusundaki ko\u015fullarda bize hi\u00e7bir yarar sa\u011flamaz.<\/p>\n
Patent ve fikir haklar\u0131 konusuna yo\u011funla\u015fmam\u0131z gerekiyor<\/p>\n
\u015eu anda bu alanda ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f, \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f \u00fclkeler var? Bu \u00fclkeler yola daha \u00f6nce \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi ba\u015far\u0131l\u0131 ya da \u00f6ndeler?<\/p>\n
\u0130rlanda, Hindistan \u00f6rnekleri 50 y\u0131l \u00f6ncenin plan\u0131d\u0131r. Bu hedefleri \u00f6n\u00fcm\u00fcze koyanlar b\u00fcy\u00fck gaflet i\u00e7indedirler. Do\u011fru nokta gelecek 20 y\u0131l\u0131n d\u00fcnyadaki de\u011fi\u015fimine bakarak buna g\u00f6re plan yapmakt\u0131r. Ben ge\u00e7ti\u011fimiz ay \u00c7al\u0131\u015fma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n IT sekt\u00f6r\u00fcnde \u0130stihdam\u0131 artt\u0131rmak konusundaki bir \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131na davetliydim. \u00c7al\u0131\u015ftayda ki\u015fisel olarak patent ve fikir haklar\u0131 konusuna yo\u011funla\u015fmam\u0131z gerekti\u011fini ortaya koydum. Bunu \u00e7al\u0131\u015fma bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve T\u00fcrkiye’nin bir stratejik plan\u0131 olarak kabul ettirdim. Bu a\u015famadan sonra develtin bu konuya itibar etmesi ve gere\u011fini yapmas\u0131 laz\u0131m. Gelecek 20 y\u0131lda elimizde olabildi\u011fince fazla fikrin d\u00fcnya haklar\u0131 bulunmal\u0131. Bunu ba\u015farabilirsek T\u00fcrkiye d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerinden biri olur. Bu konuda en b\u00fcy\u00fck rakibimiz ise Kore. Zira bu konuya y\u0131llard\u0131r \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Hani T\u00fcrkler farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr diyorsak i\u015fte \u00f6n\u00fcm\u00fczde ispat alan\u0131.<\/p>\n
Bu dinlemeler, izlemeler sizce \u00fclkemizde B\u0130G BROTHER ger\u00e7ekle\u015febilir mi? Ya da zaten var m\u0131?<\/p>\n
\u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sorunu dinlemek olmamal\u0131. Teknoloji bunu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz yap\u0131yor. Sorun bu dinlemelerin ve izlemelerin bir g\u00fcn kar\u015f\u0131m\u0131za bize tehdit olacak \u015fekilde \u00e7\u0131kmas\u0131. Bunun engellenmesi ve denetlenmesi laz\u0131m. Kimse beni s\u00f6yledi\u011fim ve yapt\u0131klar\u0131mla ilgili tehdit edemez etmemeli. Tabii zamanla bu konunun \u00f6nemi de ortadan kalkacak. Zira hepimiz insan\u0131z….<\/p>\n
Bilgisayar, yaz\u0131l\u0131m yapmak i\u00e7in kullan\u0131lacak bir alet<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de internet ve bilgisayar kullan\u0131m\u0131nda gelinen noktay\u0131 nas\u0131l yorumluyorsunuz?<\/p>\n
\u0130nternet kullan\u0131m\u0131 bir s\u00fcredir bilgisayar t\u00fcketimini tetikliyordu. Ama y\u0131llard\u0131r s\u00f6yledi\u011fim gibi bilgisayar bilgisayarc\u0131lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir cihaz. Son d\u00f6nemde bilgisayar alan insanlar\u0131n as\u0131l ama\u00e7lar\u0131 internete ba\u011flanmak. Asl\u0131nda bilgisayar, yaz\u0131l\u0131m yapmak i\u00e7in kullan\u0131lacak bir altken bu nedenle bir ileti\u015fim cihaz\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor. Bu nedenle \u00f6n\u00fcmdeki d\u00f6nemde bilgisayar t\u00fcketimi ve kullan\u0131m\u0131 d\u00fc\u015ferken internet kullan\u0131m\u0131 h\u0131zla y\u00fckselecek. Bunu da t\u00fcketici elektroni\u011fi diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z cihazlar sa\u011flayacak.<\/p>\n
Korsana sebep olan birazda distrib\u00fcsyon firmalar\u0131<\/p>\n
Bilgisayar sekt\u00f6r\u00fcnde programlar\u0131n bu kadar pahal\u0131 olmas\u0131 korsana y\u00f6nlendiriyor deniyor, sizce korsan\u0131n ger\u00e7ek sebebi nedir?<\/p>\n
\u00c7ok g\u00fczel bir soru. Asl\u0131nda korsan\u0131n sebebi, eser sahibinin eserini fahi\u015f fiyatlara da\u011f\u0131t\u0131p, y\u00fcksek karlar alan distrib\u00fcsyon firmalar\u0131. Bunlar \u00fcr\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131n\u0131 makul de\u011ferlerin \u00fczerine \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bu da t\u00fcketicinin farkl\u0131 y\u00f6nlere y\u00f6nlenmesine sebep oluyor. Bu konuda \u00e7ok dikkat etmek gerekiyor. Korsan sava\u015f\u0131, \u00fcretici ve t\u00fcketici aras\u0131nda de\u011fil. Korsan sava\u015f\u0131, distr\u00fcb\u00fct\u00f6r, korsan \u00fcretici ve devlet aras\u0131nda.<\/p>\n
devlet diyorum zira korsana sava\u015f a\u00e7an devletin vicdani bir plan\u0131 yok amac\u0131 ergi alamad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fcr\u00fcn olmamas\u0131. Bunlar\u0131n hepsi bize korsan\u0131n vicdani de\u011fil ticari bir mesele oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu nedenle korsan\u0131 ancak ve ancak distrib\u00fct\u00f6r\u00fcn y\u00fcksek karlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmesi ve maliyetlerini makul seviyelere \u00e7ekmesi ile olur. Bak\u0131n apple \u00e7ok ucuz fiyatlara internet \u00fczerinden m\u00fczik par\u00e7alar\u0131 sat\u0131yor. Hatta bir\u00e7ok grubun m\u00fczikleri art\u0131k internetten paras\u0131z indirilebiliyor. \u00d6rnekse<\/p>\n
Coldplay’in yeni alb\u00fcm\u00fc.<\/p>\n
En b\u00fcy\u00fck tehdit vir\u00fcs de\u011fil antivir\u00fcs yaz\u0131l\u0131mlar\u0131<\/p>\n
Vir\u00fcs \u00fcretimi yine firmalar\u0131n i\u015fi mi?<\/p>\n
Bili\u015fim d\u00fcnyas\u0131nda ciddi bir vir\u00fcs tehdidi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek istiyorum. Vir\u00fcs konusunda benim \u015fu an g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm tek tehdit, bilgisayarlar\u0131n\u0131z\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 yiyip yok eden antivir\u00fcs yaz\u0131l\u0131mlar\u0131. Ger\u00e7i bu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n i\u00e7inde ger\u00e7ekten iyi \u00e7al\u0131\u015fanlar da var ama \u00e7o\u011fu fena halde. Bu nedenle bu konuda en ciddi savunma y\u00f6ntemi bilin\u00e7li kullan\u0131md\u0131r.<\/p>\n