\u00d6ld\u00fckten sonra internet hesaplar\u0131m\u0131za ne olacak? Dijital vasiyet nas\u0131l haz\u0131rlan\u0131r?<\/p>\n
Dijital \u00e7a\u011fda \u00f6l\u00fcme haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Hayat\u0131m\u0131z\u0131n giderek artan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc dijital ortamda ge\u00e7irmemize kar\u015f\u0131n, hayata veda ettikten sonra bu hesaplar\u0131m\u0131z\u0131n ne olaca\u011f\u0131 ile ilgili plan\u0131m\u0131z hen\u00fcz yok. Dijital \u00f6l\u00fcm konusunu inceleyen internet sitesi Digital Beyond\u2019dan Evan Carroll, \u201cHayat\u0131m\u0131z boyunca kaydetti\u011fimiz dijital veriler fiziksel verilerden \u00e7ok daha fazla. Ama bu verilere \u00f6l\u00fcm sonras\u0131nda ne olaca\u011f\u0131 sorusunu h\u00e2l\u00e2 ciddiye alm\u0131yoruz.\u201d diyor.<\/p>\n
BBC\u2019den Joe Miller haberinde i\u015fte bu ilgin\u00e7 konuyu inceledi.<\/p>\n
15 ya\u015f\u0131ndaki Eric Rash 2011\u2032de intihar etti\u011finde ailesi ve arkada\u015flar\u0131 nedenini anlamak i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmaya giri\u015fti.<\/p>\n
Sorular\u0131na cevap bulmak i\u00e7in Eric\u2019in Facebook hesab\u0131na bakmak istediler. Eric\u2019in \u015fifresini tahmin edemeyince Facebook\u2019a ba\u015fvurup yard\u0131m istediler.<\/p>\n
Hesap sahibi d\u0131\u015f\u0131nda birine hesaba girme izni vermenin, mahremiyet politikas\u0131 ihlal edece\u011fi gerek\u00e7esiyle, Facebook reddetti.<\/p>\n
ABD\u2019nin Virginia eyaletinde ya\u015fayan Rash ailesi mahkemeye ba\u015fvurdu. Fakat \u201cdijital varl\u0131klar\u201d\u0131n idaresi sorununa el atan herhangi bir yasal d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n
Bu ailenin trajik m\u00fccadelesi, internetin \u00f6l\u00fcm durumlar\u0131n\u0131 ele almada haz\u0131rl\u0131ks\u0131z oldu\u011funu g\u00f6steren \u00f6rnekler aras\u0131na kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Aradan ge\u00e7en iki y\u0131l zarf\u0131nda, ABD\u2019de re\u015fit olmayanlara ait verilerle ilgili bir federal yasa tasla\u011f\u0131na ek olarak, birka\u00e7 \u00fclkede \u00f6l\u00fcm halinde ailelerin eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesini belirleyen baz\u0131 d\u00fczenlemelere gidildi.<\/p>\n
D\u0130J\u0130TAL \u00c7A\u011eDA \u00d6L\u00dcME HAZIR MISINIZ?<\/p>\n
Hayat\u0131m\u0131z\u0131n giderek artan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc dijital ortamda if\u015fa etmemize ra\u011fmen, \u00f6l\u00fcm halinde bu hesaplar\u0131m\u0131z\u0131n kaderi ile ilgili haz\u0131rl\u0131klar\u0131m\u0131z pek yok.<\/p>\n
Dijital \u00f6l\u00fcm konusunu inceleyen internet sitesi Digital Beyond\u2018dan Evan Carroll, \u201cHayat\u0131m\u0131z boyunca kaydetti\u011fimiz dijital veriler fiziksel verilerden \u00e7ok daha fazla. Ama bu verilere \u00f6l\u00fcm sonras\u0131nda ne olaca\u011f\u0131 sorusunu hala ciddiye alm\u0131yoruz.\u201d diyor.<\/p>\n
2009\u2032daki South by Southwest (SXSW) festivalinde, Carroll\u2019un ilk kez arkada\u015f\u0131 John Romano ile birlikte bu sorunu g\u00fcndeme getirmesi \u00fczerine, baz\u0131 \u00fcnl\u00fc \u015firketler \u00f6len m\u00fc\u015fterilerin hesaplar\u0131 ile ilgili d\u00fczenlemelere gitti.<\/p>\n
Google, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n hesaplar\u0131 ile ilgili plan yapmalar\u0131na olanak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 gibi, hakk\u0131nda herhangi bir talimat bulunmayan e-posta hesaplar\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini de \u201cdikkatli bir inceleme\u201dnin ard\u0131ndan tedarik edebiliyor.<\/p>\n
Facebook ve Yahoo ise mahkeme karar\u0131 olmadan herhangi bir veriyi de\u015fifre etmiyor; fakat Facebook, \u00f6lenin yak\u0131nlar\u0131na hesab\u0131 kapatma ya da anma sayfas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme se\u00e7ene\u011fi sunuyor.<\/p>\n
Ancak bir\u00e7ok internet \u015firketi bu alanda hen\u00fcz \u00e7ok geride.<\/p>\n
Servislere ve verilere d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinden internet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015fmeyi sa\u011flayan bulut bili\u015fim sistemlerinde \u00f6zel finansal bilgiler, e-postalar, m\u00fczik koleksiyonlar\u0131, sosyal medya etkile\u015fimleri, foto\u011fraf ve daha bir\u00e7ok ki\u015fisel veri olmas\u0131na ra\u011fmen, veri m\u00fclkiyetine ili\u015fkin politikalar ya bulunmuyor, ya da \u00e7ok farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steriyor.<\/p>\n
D\u0130J\u0130TAL VAS\u0130YET<\/p>\n
O halde dijital kimliklerimizi neden bilinmeze b\u0131rak\u0131yoruz?<\/p>\n
Sorunun bir yan\u0131, internet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmeyecek kadar gen\u00e7 olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n
Fakat n\u00fcfus ya\u015fland\u0131k\u00e7a \u201cdijital vasiyet\u201d haz\u0131rlama sorunu da, daha fazla g\u00fcncellik kazan\u0131yor.<\/p>\n
\u0130nternet \u00fczerindeki b\u00fct\u00fcn hesaplar\u0131n\u0131z\u0131n giri\u015f bilgilerini kaydederek belirledi\u011finiz bir ki\u015fiye b\u0131rakma olana\u011f\u0131 sa\u011flayan Cirrus Legacy adl\u0131 \u015firketin kurucular\u0131ndan Paul Golding, \u201cBinlerce ki\u015fi kay\u0131t yapt\u0131rd\u0131. \u0130nsanlar ne \u00e7ok \u015fey kaybedeceklerinin fark\u0131na var\u0131yor.\u201d diyor.<\/p>\n
\u0130nternet hayat\u0131n\u0131z\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 vasiyete koyman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar herkesin g\u00f6rebilece\u011fi belgeler. Ama vasiyette bu bilgilere nereden ula\u015f\u0131labilece\u011fi belirtilebilir. Kullan\u0131c\u0131 adlar\u0131 ve \u015fifreler s\u00fcrekli de\u011fi\u015fti\u011fi i\u00e7in bu bilgilerin kaydedildi\u011fi kurumu s\u00fcrekli bilgilendirme gere\u011fi de do\u011fuyor.<\/p>\n
Bu bilgileri \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir kuruma kaydetme i\u015flemi \u2018dijital \u00e7evre d\u00fczenlemesi\u2019 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor ve i\u015fletme modeli olarak giderek pop\u00fclerlik kazan\u0131yor<\/p>\n
Bunlar\u0131n sundu\u011fu hizmetler ise geni\u015f bir yelpaze olu\u015fturuyor.<\/p>\n
My Wonderful Life adl\u0131 web i\u015fletmesi \u00fcyelerine \u00f6ld\u00fckten sonra sevdiklerine mesaj g\u00f6nderme olana\u011f\u0131 sunuyor. ifidie adl\u0131 Facebook uygulamas\u0131 ise \u00f6ld\u00fckten sonra bir \u015fakay\u0131, f\u0131kray\u0131 ya da itiraf videosunu payla\u015fma imkan\u0131 sunuyor.<\/p>\n
\u2018D\u0130J\u0130TAL \u00c7EVRE D\u0130ZENLEMES\u0130\u2019N\u0130N R\u0130SKLER\u0130<\/p>\n
Fakat \u2018dijital \u00e7evre dizenlemesi\u2019nin riskleri de yok de\u011fil.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn hesaplar\u0131n\u0131za ait bilgileri bir yerde toplaman\u0131z, bu yerin hacker\u2019lerin sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011framas\u0131 durumunda sizi kurban durumuna d\u00fc\u015f\u00fcrebilir. Yine Golding\u2019in ifade etti\u011fi gibi, \u015fifre bilgilerinin mahkemeden talep edilmesi durumunda bu karara \u201cuymak zorundas\u0131n\u0131z\u201d.<\/p>\n
Ayr\u0131ca, \u00f6lm\u00fc\u015f bir aile \u00fcyesinin oturum a\u00e7ma bilgilerini kullanmak asl\u0131nda yasa d\u0131\u015f\u0131. B\u00fct\u00fcn kurumsalla\u015fm\u0131\u015f internet siteleri sadece hesap sahibinin hesaba girme izni bulundu\u011funu ifade ediyor.<\/p>\n
Kaybetti\u011finiz yak\u0131n\u0131n\u0131z\u0131n bilmedi\u011finiz bir yan\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 da, kendisini pek memnun etmeyebilir.<\/p>\n
Dijital vasiyet i\u015flemi hala bir\u00e7ok belirsizli\u011fi i\u00e7ermekle beraber, Digital Beyond\u2019dan Evan Carroll, internetteki b\u00fct\u00fcn hesaplar\u0131n\u0131z\u0131 \u015fifreleriyle birlikte bir ka\u011f\u0131da yaz\u0131p g\u00fcvendi\u011finiz bir insana teslim etmenizi sal\u0131k veriyor.<\/p>\n
\u201cPek \u00e7ok ki\u015fi internette \u00f6nemli bir \u015feyi bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ama hangi bilginin, g\u00fcn\u00fcn birinde aileniz a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferli hale gelece\u011fini bilemezsiniz.\u201d diyor Carroll.<\/p>\n
BBC T\u00fcrk\u00e7e
\nhttp:\/\/www.farklibirbakis.com\/her-internet-hesabi-olumu-tadacaktir\/ ‘dan alintidir. Kamil Eryazar’a te\u015fekk\u00fcrler<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6ld\u00fckten sonra internet hesaplar\u0131m\u0131za ne olacak? Dijital vasiyet nas\u0131l haz\u0131rlan\u0131r? Dijital \u00e7a\u011fda \u00f6l\u00fcme haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Hayat\u0131m\u0131z\u0131n giderek artan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc dijital ortamda ge\u00e7irmemize kar\u015f\u0131n, hayata veda ettikten sonra bu hesaplar\u0131m\u0131z\u0131n ne olaca\u011f\u0131 ile ilgili plan\u0131m\u0131z…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-11402","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n