Ge\u00e7en g\u00fcn bir yaz\u0131 i\u00e7in bir terimin T\u00fcrk\u00e7e tan\u0131m\u0131 gerekti. Aramay\u0131 wikipedia\u2019da yapmay\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fcm. Bir de ne g\u00f6reyim konuyla ilgili \u0130ngilizce sitede bir kitap dolusu yaz\u0131 varken, T\u00fcrk\u00e7e sitede \u00fc\u00e7 be\u015f sat\u0131rl\u0131k yar\u0131m yamalak bir tan\u0131t\u0131m.
\n\u0130lk hedef Wikipedia
\n\u00d6ncelikle \u015funu s\u00f6yleyeyim, bahsi ge\u00e7en tan\u0131t\u0131m t\u00fcmden yanl\u0131\u015ft\u0131. Halbuki y\u0131llard\u0131r wikipedia\u2019daki T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7erik konusu her g\u00fcndeme geldi\u011finde, T\u00fcrk edit\u00f6rlerin i\u015fi s\u0131k\u0131 tuttu\u011fundan bahsediliyordu.
\nBakt\u0131\u011f\u0131m konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 diplomasi
\nA\u00e7\u0131n wikipedia\u2019ya bir diplomacy ( http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Diplomacy ) bir de diplomasi ( http:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Diplomasi ) ba\u015fl\u0131klar\u0131na bak\u0131n. \u0130nanmakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekersiniz. Bu kadar \u00f6nemli bir tan\u0131mda bir\u015fey yazmay\u0131 uygun g\u00f6rmemi\u015fler miydi? Yaz\u0131lanlarsa hepten yanl\u0131\u015ft\u0131.
\n\u0130\u015fin komik taraf\u0131, ben Demet Sabanc\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Sabanc\u0131 Ailesi giri\u015finde, listelenmi\u015f oldu\u011funu ve alt\u0131n\u0131n bo\u015f oldu\u011funu farkettim. B\u00fct\u00fcn iyi niyetimle, wikipedia\u2019n\u0131n sistemini de \u00f6\u011frenip biyografisini b\u00fct\u00fcn detaylar\u0131 ile sisteme girdim. Yakla\u015f\u0131k bir g\u00fcn sonra silindi. Ondan sonra ne anlatt\u0131ysam, ne bilgi girdiysem silme i\u015flemine engel olamad\u0131m. Ba\u015fl\u0131k daha \u00f6nce konmu\u015f olmasayd\u0131, diyecektim ki ben sistemin istemedi\u011fi bir konuda bilgi vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Ho\u015f i\u015fin o k\u0131sm\u0131 da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r ya!
\nRakamlar yalan s\u00f6ylemez – bazen de s\u00f6yler
\nDiplomasi ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda h\u00fcsrana u\u011fray\u0131nca, wikipedia\u2019n\u0131n istatistiklerini incelemeye ba\u015flad\u0131m. ( http:\/\/stats.wikimedia.org\/EN\/Sitemap.htm ) \u00d6ncelikle wikipedia\u2019da T\u00fcrk\u00e7e makale say\u0131s\u0131 May\u0131s 2014 tarihine kadar 229735. Bu makale say\u0131s\u0131 ile d\u00fcnyada diller aras\u0131nda 30. s\u0131raday\u0131z. Daha \u00fcstlerde \u00e7ok az konu\u015fulan diller de oldu\u011funu ba\u015ftan s\u00f6yleyeyim. Wikipedia\u2019ya g\u00f6re d\u00fcnyada T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fanlar\u0131n say\u0131s\u0131 70 milyon. Bu bilgi ba\u015ftan yanl\u0131\u015f. Bu say\u0131n\u0131n \u00e7ok daha fazla oldu\u011funu biliyoruz. Ancak do\u011fru oldu\u011funu varsay\u0131p o kadar ki\u015fi taraf\u0131ndan konu\u015fulan bir ba\u015fka dil \u0130talyancaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda toplam makale say\u0131s\u0131n\u0131n neredeyse bizim alt\u0131 kat\u0131m\u0131z oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7ok \u00fcz\u00fcc\u00fc.
\nBen Marmara \u00dcniversitesindeki derslerimde radyo, tv \u00f6\u011frencilerine wikipedia\u2019da i\u00e7erik \u00fcretmelerini \u00f6dev olarak bile veriyorken, T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin bu i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 durumunun sebebi her yaz\u0131lan\u0131 silen edit\u00f6rlerin mi hatas\u0131 acaba?
\nEdit\u00f6rler mercek alt\u0131nda
\nHaz\u0131r \u0130talyanca\u2019y\u0131 benchmark alm\u0131\u015fken aynen devam edelim. Konu\u015fan say\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u0130talyanca, wikipedia\u2019da her konuda T\u00fcrk\u00e7enin d\u00f6rt, be\u015f veya alt\u0131 kat\u0131. Mesela \u0130talyanca\u2019da aktif edit\u00f6r say\u0131s\u0131 May\u0131s 2014 rakamlar\u0131 ile 2539, T\u00fcrk\u00e7e edit\u00f6rleri 479. Yeni edit\u00f6r say\u0131s\u0131 \u0130talyanca\u2019da 450 iken T\u00fcrk\u00e7e\u2019de 104.. Bu rakamlar hep ayn\u0131. Ancak dikkat \u00e7ekici bir k\u0131s\u0131m var. Yeni edit\u00f6r say\u0131s\u0131 \u0130talyanca\u2019da y\u0131lda y\u00fczde 3 azal\u0131rken T\u00fcrk\u00e7e\u2019de bu azalma oran\u0131 \u00e7ok dramatik y\u00fczde 20\u2019i. Demek ki wikipedia\u2019n\u0131n eski edit\u00f6rleri, yeni yaz\u0131 girilmesi konusunda diren\u00e7 g\u00f6sterdikleri gibi yeni edit\u00f6rlerin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na da izin vermiyor. Sonucu da T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin b\u00f6yle kad\u00fck kalmas\u0131!
\nWikipedia T\u00fcrkiye\u2019de bir ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131 m\u0131?
\nWikipedia ile Ana Britanica\u2019y\u0131 k\u0131yasalayan bir\u00e7ok \u0130ngilizce makale okudum. Genel yakla\u015f\u0131m, ya\u015fayan bilginin en g\u00fcncel kayna\u011f\u0131 olarak wikipedia\u2019n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yolunda. Ancak bu T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7in ge\u00e7erli mi? Bazen ki\u015filer hakk\u0131nda ben onu tan\u0131yorum diyen ki\u015filere bilginin kayna\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fumda wikipedia yerine \u00e7o\u011funlukla s\u00f6zl\u00fckler kaynak g\u00f6sterilliyor. Tabii bunu s\u00f6yleyenlerin y\u00fcz\u00fcnde garip bir g\u00fcl\u00fcmseme de dikkat \u00e7ekiyor. Tabii akademik a\u00e7\u0131dan bu bir bilgi kayna\u011f\u0131 standard\u0131na girmedi\u011fi gibi, ger\u00e7ek ya\u015famda da yalan yanl\u0131\u015f izlenimlerden ileri ge\u00e7emiyor. Yani wikipedia veya buna benzeyen herhangi bir site ile ilgisi yok.
\nT\u00fcrk\u00e7e g\u00fcncel bilgi kayna\u011f\u0131
\nY\u0131llard\u0131r ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 bile ne yaz\u0131k ki \u0130ngilizce yapm\u0131\u015f biri olarak, T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin bu i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 durumuna \u00e7ok \u00fcz\u00fcl\u00fcyorum. S\u00f6zde bilgi alabilece\u011finiz devletin yay\u0131n organ\u0131 ve T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin savunucusu ve yay\u0131c\u0131s\u0131 olmas\u0131 gereken T\u00fcrk Dil Kurumu sitesinde bile baz\u0131 bilgilerin g\u00fcncel hayatla ilgisi yok. Mesela selfie kelimesine \u00f6z\u00e7ekim diye bir kar\u015f\u0131l\u0131k \u00e7\u0131k\u0131yor ki; bunun ger\u00e7ek hayatta bir yeri yok.
\nBu noktadan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda iyi terc\u00fcme yap\u0131lm\u0131\u015f bir iki akademik dergi, academia.com sitesindeki birka\u00e7 \u00e7arp\u0131k d\u00f6k\u00fck tez d\u0131\u015f\u0131nda ciddi bir T\u00fcrk\u00e7e kayna\u011fa internette denk gelmek neredeyse m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.
\nVerba volant Scripta manent
\n\u0130\u00e7erik konusunda ilgin\u00e7 bir durum da internet \u00fczerindeki video i\u00e7eri\u011fin az\u0131msanamayacak kadar h\u0131zl\u0131 art\u0131yor olmas\u0131. Bu son derece etkileyici bir geli\u015fme. Ancak bu i\u00e7eri\u011fi metine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek ses tan\u0131mlama motorlar\u0131 konusunda halimiz i\u00e7ler ac\u0131s\u0131. Daha \u00f6nce denedi\u011fim T\u00fcrkler taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f ses tan\u0131ma sistemlerinin \u00e7o\u011fu ad\u0131 a\u011fza al\u0131nmayacak kadar ba\u015far\u0131s\u0131z ve k\u00f6t\u00fc. Ancak Fatih projesi i\u00e7in geli\u015ftirdi\u011fim bir proje s\u0131ras\u0131nda farketti\u011fim ve \u00e7ok memnun kald\u0131\u011f\u0131m iki farkl\u0131 T\u00fcrk\u00e7e ses tan\u0131ma sistemi var. Birisi Google\u2019a ait\u2026 Di\u011feri AT&T\u2019nin.
\nGoogle\u2019a ait olan birka\u00e7 saniyeden daha uzun s\u00fcre kullan\u0131lam\u0131yorken AT&T\u2019ninki istenilen s\u00fcrece kullan\u0131labiliyor. Ancak malum youtube google ili\u015fkisi nedeni ile, youtube\u2019un videolar\u0131n metinlerini \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 s\u00f6ylentilerini ciddiye ald\u0131\u011f\u0131mdan, farkl\u0131 program aray\u0131\u015f\u0131na girmedim.
\nSonu\u00e7 olarak T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7erikte video\u2019nun ezici \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6nce metin i\u00e7eri\u011fe sonra da akademik i\u00e7eri\u011fe \u00e7evirmek gerekiyor.
\nEnformasyonun bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc
\n\u0130nternet herg\u00fcn yeni bir kavram\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir alan. Dolay\u0131s\u0131 ile her yeni alana milletlerin farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 buradan g\u00f6rmek \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn. Mesela sosyal medya ilk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6nce ki\u015filer, sonra markalar konu ile ilgilenmeye ba\u015flad\u0131lar. Buraya kadar b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerdeki yakla\u015f\u0131m ayn\u0131yd\u0131. Ancak sonra bat\u0131 ile do\u011fu\u2019nun tavr\u0131 farkl\u0131 oldu. Bat\u0131da konu akademisyenlerin ilgisini \u00e7ekip tez konular\u0131 haline gelirken, do\u011fuda \u00f6nce akademisyenler bu konuyu \u00f6nemsememeye, ciddi bulmamaya ba\u015flad\u0131lar. Sonra da bat\u0131y\u0131 takip edip \u00e7o\u011funlukla ayn\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile olduk\u00e7a az say\u0131da tez geli\u015ftirdiler. Bu konuda benden yard\u0131m isteyen onlarca y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencisinin geri \u00e7evirildi\u011fine tan\u0131k oldum. Hatta akademisyenlerin defans\u0131 o kadar ileri noktada ki \u00f6\u011frenciler konuyu g\u00fcndeme getirmekten bile korkuyorlar. S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesinde bir y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencisine online itibar y\u00f6netimi konusunda yazabilece\u011fi tavsiyesinde bulundu\u011fumda hocam konuyu dan\u0131\u015fman\u0131ma anlatamam dedi!
\nEzc\u00fcmle\u2026
\nT\u00fcrk\u00e7e\u2019nin \u00f6l\u00fcyor oldu\u011fu konusundaki yorumlar\u0131, belki onlarca kere yapt\u0131m. Onlarca kere, kelime \u00e7evirileri yerineinternet gibi geli\u015fen yerlerde T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin yay\u0131l\u0131m\u0131 konusunda devletin \u00e7al\u0131\u015fma yapmas\u0131 gerekti\u011fini. Siri gibi sesli asistan sistemlerinin T\u00fcrk\u00e7e anlamas\u0131 i\u00e7in altyap\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekti\u011fini de onlarca kere yazd\u0131m. Ben bunlar\u0131 birileri bu konuda bi\u015feyler yapana kadar yazmaya devam edece\u011fim. Birg\u00fcn birileri bu \u00fclke ve g\u00fczel dilimiz i\u00e7in bir\u015fey yapmak isterlerse, wikipedia\u2019da T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7eri\u011fin artmas\u0131 i\u00e7in, dilimizi anlayan yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n T\u00fcrkler taraf\u0131ndan yaz\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, belki \u00fctopik olacak ama g\u00f6nl\u00fcmden ge\u00e7en, T\u00fcrk\u00e7e bir yapay zekan\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in bir\u015feyler yapacak. \u0130\u015fte ben onlar\u0131 babayi\u011fit olarak adland\u0131r\u0131r\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk\u2019\u00fcn devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 o babayi\u011fitler sa\u011flayacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ge\u00e7en g\u00fcn bir yaz\u0131 i\u00e7in bir terimin T\u00fcrk\u00e7e tan\u0131m\u0131 gerekti. Aramay\u0131 wikipedia\u2019da yapmay\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fcm. Bir de ne g\u00f6reyim konuyla ilgili \u0130ngilizce sitede bir kitap dolusu yaz\u0131 varken, T\u00fcrk\u00e7e sitede \u00fc\u00e7 be\u015f sat\u0131rl\u0131k yar\u0131m yamalak…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-11928","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n