\u0130lk y\u0131l\u0131ndan bu yana jurisinde bulundu\u011fum Alt\u0131n \u00d6r\u00fcmcek\u2019in bu y\u0131l da de\u011ferlendirmelerini ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Bunca y\u0131ll\u0131k Alt\u0131n \u00d6r\u00fcmcek, Alt\u0131n Pusula ve uluslararas\u0131 yar\u0131\u015fmalardaki juri \u00fcyeliklerinin sonucu olarak biriktirdiklerimi \u00e7ok teknik konulara bog\u0306madan felsefesini anlatmak istiyorum. I\u0307ngilizlerin dedig\u0306i gibi \u201c first things first\u201d. \u00d6nce s\u0327unu s\u00f6ylemek gerekiyor; bu yaz\u0131 bas\u0327l\u0131kta web sitesini i\u00e7erir ama sadece bir web sitesi i\u00e7in yaz\u0131lmam\u0131s\u0327t\u0131r. I\u0307ster k\u00fc\u00e7\u00fck bir web siteniz olsun, ister koca bir web servisiniz ya da webe dayal\u0131 bir is\u0327iniz… I\u0307ster milyonlarca\u00a0 takip\u00e7isi olan bir haber sitesine sahip olun, isterseniz bir s\u0327irket tan\u0131t\u0131m sitesine… Bu kurallar hepsi i\u00e7in ge\u00e7erlidir.
\nKurallar deg\u0306is\u0327ir
\nWeb is\u0327i zamana ve mekana bag\u0306\u0131ml\u0131 bir is\u0327tir. Dolay\u0131s\u0131 ile \u00fc\u00e7 ana parametre bundan sonra yazacag\u0306\u0131m her s\u0327eyi deg\u0306is\u0327tirebilir. Zaman, eris\u0327ilebilirlik (bant genis\u0327lig\u0306i, internet eris\u0327im teknolojisi) ve mekan (k\u00fclt\u00fcr ve sitenin bulundug\u0306u Hosting\u2019in yapabilirlikleri). Y\u0131llar \u00f6nce rahmetli Yurtsan Atakan\u2019la ilk web sitesi deg\u0306erlendirmelerini yapt\u0131g\u0306\u0131m\u0131z d\u00f6nemlerde ki; \u201cFlash\u201d\u0131n trend oldug\u0306u d\u00f6nemlerdi… Bu d\u00f6nemlerde Flash\u2019a animasyon olarak y\u00fcklenmek o kadar modayd\u0131 ki; uzayan y\u00fcklenme s\u00fcreleri y\u00fcz\u00fcnden \u201cloading\u201d animasyonlar\u0131n\u0131n hangisi daha g\u00fczel diye oylard\u0131k. Site y\u00fcklenmesi as\u0327amas\u0131nda oyun y\u00fckleyenler bile olurdu. Bu d\u00f6nemde biz \u201cFlash\u201d\u0131n zaman kaybettiren, k\u00f6t\u00fc yap\u0131l\u0131rsa anlams\u0131zlas\u0327an bir uygulama oldug\u0306unu d\u00fcs\u0327\u00fcn\u00fcyorduk. \u201cFlash\u201dl\u0131 sitelere neredeyse savas\u0327 a\u00e7m\u0131s\u0327t\u0131k. Aradan k\u0131sa bir zaman ge\u00e7ti ve ADSL h\u0131zl\u0131ca yay\u0131ld\u0131. Art\u0131k Flash siteler bizi rahats\u0131z etmiyordu ve tavr\u0131m\u0131z\u0131 deg\u0306is\u0327tirmis\u0327tik. Ancak bizi kopyalayan baz\u0131 k\u00f6s\u0327e yazar\u0131 arkadas\u0327lar bu gelis\u0327ime ayak uyduramam\u0131s\u0327 Flash\u2019\u0131 k\u00f6t\u00fclemeye devam etmis\u0327lerdi. I\u0307s\u0327te bu herhalde web is\u0327inin zaman ve eris\u0327im kalitesiyle ne kadar bag\u0306lant\u0131l\u0131 oldug\u0306unu anlat\u0131yor. Bu nedenle bundan sonra okuyacaklar\u0131n\u0131z 2016 d\u00fcnyas\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019si ger\u00e7ekleri i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Her an tersini s\u00f6yleme hakk\u0131na sahibim.
\nTasar\u0131m
\nTasar\u0131m d\u00fcnyas\u0131 her zaman u\u00e7mak ister ancak web tasar\u0131m\u0131 sanatla end\u00fcstriyel tasar\u0131m aras\u0131nda bir noktadad\u0131r. Sahip oldug\u0306unuz web sitesinin is\u0327levine g\u00f6re baz\u0131 genel ge\u00e7er kurallar vard\u0131r. Mesela bir \u00fcye giris\u0327i her zaman sag\u0306 \u00fcst k\u00f6s\u0327ede olur. Yerini deg\u0306is\u0327tiremezsiniz. Ben bas\u0327ka yerde istiyorum diyemezsiniz. Genelde e-ticaret taraf\u0131ndaki kurallar\u0131 Amazon\u2019un tasar\u0131m\u0131 belirler. Ancak bu Amazon\u2019un yapt\u0131g\u0306\u0131 her s\u0327eyi yapmak anlam\u0131na gelmez. Yas\u0327ad\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 da bilmek gerekir. Mesela Amazon\u2019un \u00fcst k\u0131sm\u0131ndaki yatay navigasyon \u00fcr\u00fcn \u00e7es\u0327itlilig\u0306ine engeldir. G\u00fcnde milyonlarca sat\u0131s\u0327 yapan bir sitenin o yatay navigasyonu kald\u0131rmas\u0131 y\u0131llar alm\u0131s\u0327t\u0131r. Ama g\u00f6r\u00fcp dog\u0306ru bulup siz de benzerini yapt\u0131ysan\u0131z vay halinize. \u00dcr\u00fcn yelpazenizi ona uyduracag\u0306\u0131m diye bir \u00f6mr\u00fc t\u00fcketebilirsiniz. Bunca y\u0131ld\u0131r web tasar\u0131m\u0131n\u0131n en hakim dokusu \u201c at\u201d tasar\u0131md\u0131r. Eskiden ekran yetersizliklerinden (ki bu ekran yetersizlikleri her zaman bir s\u0327ekilde var oldu), s\u0327imdi ise bir tasar\u0131m kriteri olarak \u201c at\u201d tasar\u0131m her zamana uyan trendlerden biridir.
\nMobil mi, desktop m\u0131?
\nEkran \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckleri, web tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck dertlerinden bir olmus\u0327tur. Farkl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fcklere uygun tasar\u0131m yapmak bunu bir tasar\u0131mda bitirmek hep \u00e7ok zor olmus\u0327tur. Desktop kullan\u0131c\u0131s\u0131 mouse ile kullanabileceg\u0306i bir web sitesi isterken cep telefonu kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131 olan parmakla y\u00f6netmeye uygun bir web sitesi ciddi bir problemdir. Y\u0131llard\u0131r mobil geliyor deyip duruyoruz. I\u0307s\u0327te \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki en az \u00fc\u00e7-d\u00f6rt y\u0131l mobilin y\u0131l\u0131 olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Mobil bu y\u0131l y\u00fczde 80 art\u0131s\u0327 g\u00f6sterecek. Bu da tasar\u0131mda mobili \u00f6ncelikli yapacak. Yani navigasyon \u00e7ubug\u0306u yerini hamburger ikonu alt\u0131nda a\u00e7\u0131lan men\u00fclere b\u0131rakacak. Responsive\u2019de al\u0131s\u0327t\u0131g\u0306\u0131m\u0131z desktop\u2019\u0131 yap mobile uyarlan\u0131n yerini mobili yap desktop da kullans\u0131n alacak.
\nAltyap\u0131
\nSon d\u00f6nemde en ciddi konulardan biri arkadaki CMS\u2019in ne olacag\u0306\u0131. Ben kodlar\u0131n\u0131 ilk okudug\u0306umda hayran kald\u0131g\u0306\u0131m WordPress\u2019in (her ne kadar her is\u0327 i\u00e7in kullan\u0131lma gibi k\u00f6t\u00fc bir yola girmis\u0327 olsa da) \u00f6zellikle haber siteleri ve bloglar gibi yap\u0131larda en \u00e7ok sevilen altyap\u0131 olacag\u0306\u0131 kanaatindeyim. Sokaktan, WordPress\u2019in g\u00fcncellemeleri yap\u0131lmazsa sorun \u00e7\u0131kard\u0131g\u0306\u0131 yolunda s\u00f6ylemler y\u00fckselse de bu asl\u0131nda dog\u0306ru kullan\u0131lmamaktan geliyor. WordPress\u2019i g\u00fcncelleri otomatik yapan bir hosting \u00fczerinde tutarsan\u0131z bu tip sorunlar\u0131n\u0131z olmayacakt\u0131r. Tabii y\u00fckleyeceg\u0306iniz temalar\u0131 ciddi bir yerden almak, Bittorent\u2019den indirmemek kayd\u0131yla. Bittorent\u2019den inen temalarda ciddi \u201cWorm\u201dlar oldug\u0306unu bilmekte fayda var.
\nBir yaz\u0131l\u0131m s\u0327irketi mi kullansak?
\nYapt\u0131g\u0306\u0131n\u0131z is\u0327i yapan siteleri etrafta g\u00f6rebiliyorsan\u0131z sak\u0131n yaz\u0131l\u0131m s\u0327irketi kullanmay\u0131n. \u00c7ok ciddi sermayeniz yoksa da yaz\u0131l\u0131m s\u0327irketi kullanmay\u0131n. Bir yaz\u0131m s\u0327irketinin \u00f6n\u00fcnde \u00fc\u00e7 yol vard\u0131r. Bas\u0327ar\u0131l\u0131 olur \u00e7ok is\u0327 al\u0131rsa elinizde tutamazs\u0131n\u0131z, sizinle ilgilenmekten vazge\u00e7er. I\u0307s\u0327ler k\u00f6t\u00fc giderse is\u0327yerini kapat\u0131r. Kontak bulamazs\u0131n\u0131z. Sizin ilgilendig\u0306iniz alanla ilgileniyorsa zaten bir yaz\u0131l\u0131m haz\u0131rlam\u0131s\u0327 ve paketlemis\u0327tir o zaman bunu kullanabilirsiniz. T\u0131pk\u0131 e-ticaret\u2019de oldug\u0306u gibi. WordPress her derde deva deg\u0306ildir. \u00d6rneg\u0306in e-ticaret i\u00e7in zorlamad\u0131r. \u00d6nerim \u00e7og\u0306unlukla T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretilmis\u0327 bir e-ticaret paket program olacakt\u0131r. Klasik web sitelerinde parallax yap\u0131lar\u0131 kullanan g\u00fczel is\u0327ler olsa da birka\u00e7 sayfal\u0131k statik yap\u0131lar i\u00e7in CMS ciddi bir risktir. \u00d6nerilmez!
\nHosting ve CDN
\nT\u00fcrkiye\u2019de genel olarak CDN sadece videolar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r gibi yayg\u0131n bir kavray\u0131s\u0327 var. Halbuki maliyeti d\u00fcs\u0327\u00fck bir CDN altyap\u0131s\u0131 siteniz neden olus\u0327ursa olus\u0327sun binlerce kis\u0327iyi tas\u0327\u0131yabilecek bir sunucuyu y\u00fczbinler, milyonlar tas\u0327\u0131yabilecek g\u00fcce getirir. Bu haliyle dDos ataklar\u0131n\u0131 \u00f6nlemede de bulunmaz nimettir. Sisteminiz s\u0327is\u0327er ama asla ciddi bir \u00e7\u00f6kme yas\u0327amazs\u0131n\u0131z. Hosting konusunda da shared, dedicated sunucu aras\u0131nda kalmak anlams\u0131zd\u0131r. Eg\u0306er ciddi bir yap\u0131 kurmak istiyorsan\u0131z bunun en dog\u0306ru yeri bulut teknolojisidir. Size imkans\u0131z gibi geliyorsa Foursquare\u2019in b\u00fct\u00fcn is\u0327ini Amazon Web Services \u00fczerinde yapt\u0131g\u0306\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r\u0131m. Bulut bilis\u0327imde d\u00fcnya lideri Amazon\u2019dur ve san\u0131lan\u0131n aksine T\u00fcrkiye o si de mevcuttur. Keza Microsoft\u2019un bulut bilis\u0327im hizmeti Azure\u2019un, Google Works\u2019\u00fcn de T\u00fcrkiye\u2019de ekibi bulunmaktad\u0131r. Eg\u0306er is\u0327iniz verilerinizin T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmas\u0131n\u0131 gerektiriyorsa, T\u00fcrk bir bulut bilis\u0327im s\u0327irketiyle anlas\u0327abilirsiniz. Burada da onlarca iyi hizmet veren bulut bilis\u0327imci bulabilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130lk y\u0131l\u0131ndan bu yana jurisinde bulundu\u011fum Alt\u0131n \u00d6r\u00fcmcek\u2019in bu y\u0131l da de\u011ferlendirmelerini ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Bunca y\u0131ll\u0131k Alt\u0131n \u00d6r\u00fcmcek, Alt\u0131n Pusula ve uluslararas\u0131 yar\u0131\u015fmalardaki juri \u00fcyeliklerinin sonucu olarak biriktirdiklerimi \u00e7ok teknik konulara bog\u0306madan felsefesini anlatmak istiyorum. I\u0307ngilizlerin…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-13367","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n