Facebook birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce bir yeni teknolojiye yat\u0131r\u0131m yapt\u0131. 2 milyar dolara Oculus firmas\u0131n\u0131 sat\u0131n ald\u0131. Oculus firmas\u0131 bir virtual reality \u015firketi. Tak\u0131yorsunuz g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn etraf\u0131n\u0131 kapatan bir g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc (ho\u015f g\u00f6zl\u00fckten \u00e7ok, koca bir ekran) b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 ger\u00e7ek olmayan (bu sanal d\u00fcnyadan) g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Sahi bir anda akl\u0131ma geldi, sanal ger\u00e7eklik ile sanal \u00e2lem ayn\u0131 \u015fey mi?
\nBir k\u00f6\u015fe yazar\u0131 olarak her ne kadar baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re g\u00f6revim olsa da, yeni teknolojilerin isimlerinin T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilmesi konusuna genelde kar\u0131\u015fmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. \u00d6yle ya koskoca T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019nda bu konuyla ilgili y\u0131llard\u0131r koca bir akademisyen ordusu \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, benim \u00e7al\u0131\u015fmamam gerekir. Hatta yeni \u00e7\u0131kan bir teknolojiyi hemen T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019nun sitesinde ara\u015ft\u0131r\u0131p bulabiliyor olmam gerekir. Ancak ne yaz\u0131k ki; ger\u00e7ek hayat b\u00f6yle geli\u015fmiyor. Y\u0131llard\u0131r T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019nun bu \u00e7evirileri ya g\u00f6rmezden geldi\u011fini ya da olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u015fekle getirdi\u011fini g\u00f6rd\u00fck.
\n\u0130\u015fte internete \u00e7ok yanl\u0131\u015f \u015fekilde atfedilen sanal \u00e2lem kelimesi de bu bo\u015flukta, laubalilik i\u00e7inde olu\u015fturulmu\u015f bir kelimedir. Belki bir k\u0131sm\u0131n\u0131z \u00e7eviri hatal\u0131 olursa ne olur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor olabilirsiniz. Genel olarak yaz\u0131lar\u0131mdaki fikir kar\u015f\u0131 tarafa ula\u015fm\u0131\u015fsa dil gere\u011fini yapm\u0131\u015ft\u0131r diyen ben bile, bu konuda yanl\u0131\u015f bilginin \u00f6zellikle yar\u0131m yamalak konuyu bilen ki\u015filer taraf\u0131ndan nas\u0131l anlams\u0131z yerlere \u00e7ekildi\u011fini g\u00f6rd\u00fckten sonra, bu konuda tavr\u0131m\u0131 de\u011fi\u015ftirip bu yaz\u0131y\u0131 yazmak zorunda kald\u0131m.
\nEminim bir\u00e7o\u011funuz gazetelerde \u201cOrtam sanal, su\u00e7 ger\u00e7ek\u201d man\u015fetini en az bir kere okumu\u015fsunuzdur. \u0130\u015fte interneti sanal \u00e2lem diye tan\u0131mlay\u0131nca ortaya b\u00f6yle garip bir mant\u0131k \u00e7\u0131k\u0131yor.
\n\u0130nternete sanal demeyelim de ne diyelim?
\n\u0130nternet kelimesi var olmadan \u00f6nce William Gibson\u2019\u0131n neuromancer kelimesi ba\u011fl\u0131 bilgisayarlar\u0131 \u201ccyberspace\u201d kelimesi ile tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Burada Cyber siberi tan\u0131mlamakla birlikte, kitab\u0131 okursan\u0131z space ise uzay yerine mekan\u0131 tan\u0131mlamaktad\u0131r. Yani sanal \u00e2lem diye yanl\u0131\u015f \u00e7evirilmi\u015f kelimenin asl\u0131 sibermekand\u0131r.
\nB\u00f6yle konu\u015fuldu\u011funda daha da anlaml\u0131 oldu\u011funu ve virtual reality (yani sanal ger\u00e7eklik) ile alakas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebileceksiniz.
\ne-devlet nas\u0131l bir T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirme
\nBu tip b\u00fcy\u00fck \u00e7eviri hatalar\u0131ndan olu\u015fan anlam kaymalar\u0131ndan biri de e-government kelimesidir. T\u00fcrk\u00e7esi e-devlet olmu\u015f ve ne yaz\u0131k ki halk\u0131n diline yerle\u015fmi\u015ftir. Halbuki devlet, state kelimesine denk gelir. Burada vurguyu artt\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131lan ilgin\u00e7lik b\u00fcy\u00fck bir alg\u0131 sorununu da beraberinde getirmektedir.
\nGer\u00e7eklik hi\u00e7 artt\u0131r\u0131l\u0131r m\u0131?
\nBu konunun en yeni \u00f6rneklerinden biri de, google\u2019\u0131n yeni g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc ile hayat\u0131m\u0131za girecek olan bir teknoloji. Bu teknolojide kamera bir ger\u00e7ekli\u011fi \u00e7ekip \u00fczerine kendi yorumlar\u0131n\u0131 ekliyor. Bunun en g\u00fczel g\u00f6rselle\u015ftirilmi\u015f \u015feklini Terminator filminde robotun g\u00f6z\u00fcnden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz sahnelerden hat\u0131rlars\u0131n\u0131z. Kar\u015f\u0131daki objenin bilgisayarca alg\u0131lanan \u00f6zellikleri burada g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u0130\u015fte bu teknolojiye augmented reality diyoruz. T\u00fcrk\u00e7esi ise olduk\u00e7a de\u011fi\u015fken\u2026 Bili\u015fim bas\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ger\u00e7eklik diyor, eklenmi\u015f ger\u00e7eklik diyenler de var. Viko elektrik \u00fcr\u00fcnlerinin bas\u0131n b\u00fclteninde benim de \u00e7ok sevdi\u011fim \u015fekilde zenginle\u015ftirilmi\u015f ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6rd\u00fcm. Augmented kelimesi t\u0131pta, psikolojide de kullan\u0131l\u0131yor. Onlar ise desteklenmi\u015f demeyi tercih ediyor.
\nBen bu kelimeye s\u00f6zl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile \u00f6v\u00fcnen T\u00fcrk Bili\u015fim Derne\u011fi\u2019nin sitesinden bakt\u0131m, giri\u015f yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.
\nBu sorun sadece bili\u015fim sekt\u00f6r\u00fcnde mi var?
\n\u0130leti\u015fim konusunda fikirlerine itibar etti\u011fim bir b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn bir konu\u015fmas\u0131nda bu konuyu uzun uzun anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. O zaman bir anda yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131m ge\u00e7mi\u015f kendimi tek hissetmekten kurtulmu\u015ftum. Non Govermental Organization\u2019\u0131n T\u00fcrk\u00e7eye Sivil Toplum \u00d6rg\u00fct\u00fc olarak \u00e7evrilmesinden yak\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. \u0130leti\u015fim alan\u0131nda yar\u0131m saatlik bir konu\u015fmada b\u00f6yle yanl\u0131\u015f \u00e7eviriler y\u00fcz\u00fcnden anlam kaymalar\u0131 olan \u00e7ok kelime \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131.
\nPeki TDK ne yaps\u0131n?
\nGe\u00e7en hafta Ankara\u2019da bir kamu kurulu\u015funda bu konu a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bana peki hocam TDK ne yaps\u0131n diye sordular. Ben T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirmenin bir sava\u015f olarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Akl\u0131ma hacker e\u011fitimlerinde de \u00e7ok\u00e7a kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir s\u00f6z geliyor
\n\u201chatt\u0131 m\u00fcdafaa yoktur sath\u0131 m\u00fcdafaa vard\u0131r, o sat\u0131h b\u00fct\u00fcn vatand\u0131r\u201d
\nTDK bu nedenle speech recognition engin konusunda \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bunu da dilbilimcilerle yapmal\u0131d\u0131r. Dilin algoritmas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmadan dilimizi bir makineye \u00f6\u011fretemeyiz. Robot \u00e7a\u011f\u0131nda bu dil \u00f6l\u00fcp gider!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Facebook birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce bir yeni teknolojiye yat\u0131r\u0131m yapt\u0131. 2 milyar dolara Oculus firmas\u0131n\u0131 sat\u0131n ald\u0131. Oculus firmas\u0131 bir virtual reality \u015firketi. Tak\u0131yorsunuz g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn etraf\u0131n\u0131 kapatan bir g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc (ho\u015f g\u00f6zl\u00fckten \u00e7ok, koca bir ekran) b\u00fct\u00fcn…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-13716","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n