Mevlev\u00eelik deyince ilk akla gelen sem\u00e2’, l\u00fcgatte i\u015fitmek m\u00e2n\u00e2s\u0131ndad\u0131r. Terim olarak, m\u00fbsik\u00ee na\u011fmelerin dinlerken vecde gelip hareket etmek, kendinden ge\u00e7ip d\u00f6nmektir. Hz.Mevl\u00e2n\u00e2 zaman\u0131nda belli bir niz\u00e2ma ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n d\u00een\u00ee ve tasavv\u00fbf\u00ee bir co\u015fkunluk ves\u00eelesiyle icr\u00e2 edilen sema’, sonradan Sultan Veled ve Ulu \u00c2rif \u00c7elebi zaman\u0131ndan ba\u015flayarak P\u00eer \u00c2dil \u00c7elebi zaman\u0131na kadar tam bir disiplin i\u00e7ine al\u0131nm\u0131\u015f, s\u0131k\u0131 bir niz\u00e2ma ba\u011flanm\u0131\u015f; icr\u00e2s\u0131 \u00f6\u011frenilir ve \u00f6\u011fretilir olmu\u015ftur<\/p>\n
Sema’, sembolik olarak, k\u00e2inat\u0131n olu\u015fumunu, insan\u0131n \u00e2lemde dirili\u015fini, Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131’ya olan a\u015fk ile harekete ge\u00e7i\u015fini ve kullu\u011funu idrak edip “\u0130nsan- \u0131 K\u00e2mil” e do\u011fru y\u00f6neli\u015fini if\u00e2de eder.<\/p>\n
Sema’ eden canlara Sema’zen denilmi\u015ftir.<\/p>\n
Mevlevilikte d\u00f6nmek tabiri yoktur. Mevleviler Sema’ eder. Her tarikat\u0131n zikir ederken (Allah’\u0131 anarken) kendilerine \u00f6zg\u00fc b\u00fcrhanlar\u0131 vard\u0131r. Mevlevili\u011fin de b\u00fcrhan\u0131 Sema’ d\u0131r.<\/p>\n
****<\/p>\n
Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n vefat\u0131ndan sonra halefi H\u00fcsameddin \u00c7elebi taraf\u0131ndan Cuma namaz\u0131n\u0131 m\u00fcteakip, Kur’\u00e2n okunduktan sonra, toplu bir halde sem\u00e2’ yap\u0131lmas\u0131 bir gelenek haline getirildi. Bununla beraber belirli bir zaman ve mekana ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n, muhtelif vesileler ile sem\u00e2’ yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Sem\u00e2’n\u0131n bilhassa Mevlevi tekkelerinde \u00e2d\u00e2b ve erk\u00e2na ri\u00e2yet edilerek bir \u00e2yin halinde icra edildi\u011finin hangi tarihte ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bilinmemektedir.<\/p>\n
Veled \u00c7elebi, Ulu Arif \u00c7elebi, Emir \u00c2bid \u00c7elebi d\u00f6nemleri, nihayet P\u00eer \u00c2dil \u00c7elebi (864\/1460) zaman\u0131na kadar sem\u00e2’ yukar\u0131da verilen anlay\u0131\u015f \u00fczere tertip edilmi\u015ftir. Kaynaklar, sem\u00e2’ \u00e2yin ve erkan\u0131n\u0131n son \u015feklini P\u00eer \u00c2dil \u00c7elebi zaman\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir.<\/p>\n
Bu sebeptendir ki, \u00c2dil \u00c7elebi’ye Mevlevi tarikat\u0131na bu katk\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 "P\u00eer" lakab\u0131 verilmi\u015ftir. Yani XV. As\u0131rdan itibaren sem\u00e2’n\u0131n belirli bir erkan \u00fczerine tertiplenmesi sebebiyle sem\u00e2’ meclisleri, tekke haricinde Mevl\u00e2n\u00e2 d\u00f6neminde oldu\u011fu gibi d\u00fczensiz \u015feklinden, tekke i\u00e7ine al\u0131narak, "mukabele" ismiyle t\u00f6renle\u015ftirilmi\u015ftir. Sem\u00e2’ bu tarihten itibaren P\u00eer \u00c2dil \u00c7elebi zaman\u0131nda belirli esaslara ba\u011flanan ve bug\u00fcn de oldu\u011fu gibi b\u00fct\u00fcn Mevlevi tekkelerinde icra edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r ki her yerde ve her tekkede ayn\u0131 \u015fekilde icra edilmesini de \u00c7elebilik makam\u0131 temin etmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu \u00e2yine mukabele ad\u0131n\u0131n verilmesine sebep de, \u00e2yinin bir par\u00e7as\u0131 say\u0131lan "devr-i Veledi"de \u00e2yine kat\u0131lanlar\u0131n birbirine do\u011fru "ba\u015f kesip" kar\u015f\u0131lar\u0131ndakine bakmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6nceleri bilhassa \u0130stanbul tekkelerinde mukabele zamanlar\u0131 vecdin geli\u015fine, bir heyecan\u0131n zuhuruna ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu halde sonralar\u0131 baz\u0131 sebepler ile tekkelerin her birinde haftan\u0131n bir veya birka\u00e7 g\u00fcn\u00fcnde icra edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul’un d\u0131\u015f\u0131ndaki tekkelerde ise \u00f6zel zamanlar d\u0131\u015f\u0131nda Cuma namaz\u0131ndan sonra \u00e2yin icra ediliyordu.<\/p>\n
Sema’, Hz. Mevlana’dan \u00e7ok \u00f6nceleri de \u0130slam toplumlar\u0131nda bilinmektedir.<\/p>\n
Hz. Mevl\u00e2n\u00e2 her hareketi sem\u00e2’ olarak g\u00f6r\u00fcyordu ve biliyordu ki zerreden feleklere kadar her \u015fey sem\u00e2 ederdi (D\u00eev\u00e2n-\u0131 Keb\u00eer, I, 526 (g. 1355); 727. (g. 1936)) Ar\u0131 bal yapmak i\u00e7in sem\u00e2’ eder,(D\u00eev\u00e2n-\u0131 Keb\u00eer, II, 1081 (g. 2924)) kalp sedefotu tohumu gibi a\u015fk\u0131n ate\u015finde sem\u00e2’ eder (D\u00eev\u00e2n-\u0131 Keb\u00eer, I, 704 (g. 1867)) ve hatta Kur’\u00e2n’da if\u00e2de edilen; Allah’\u0131n Tur-i S\u00een\u00e2’ya tecell\u00ee etti\u011finde da\u011f\u0131n titremesi(el-\u00c2’r\u00e2f, 7\/143) h\u00e2disesini o, sevgiliyi tem\u00e2\u015f\u00e2 ederken da\u011f\u0131n a\u015fka gelerek raks ve sem\u00e2 etmesine bir \u00eem\u00e2 (Mesnevi, 1, 69 (b. 867)) olarak g\u00f6rmektedir. O bu keyfiyeti if\u00e2de i\u00e7in, ‘Cebrail, Allah’\u0131n g\u00fczelli\u011fine kap\u0131lm\u0131\u015f oynamada; \u015feytan da bir ba\u015fka \u015feytan\u0131n sevgisiyle s\u0131\u00e7ray\u0131p z\u0131plamada"(Div\u00e2n-\u0131 Keb\u00eer, II, 829. (g. 2327)) demekte, herkesin ve her \u015feyin kendi me\u015frep ve yap\u0131s\u0131na g\u00f6re sem\u00e2’ etti\u011fini ifadelendirmektedir.<\/p>\n
Hz.Mevl\u00e2n\u00e2 zaman\u0131nda belli bir niz\u00e2ma ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n d\u00een\u00ee ve tasavv\u00fbf\u00ee bir co\u015fkunluk ves\u00eelesiyle icr\u00e2 edilen sema’\u0131, bir rivayete g\u00f6re Annesi \u00f6\u011fretmi\u015f bir rivayete de g\u00f6rede Hz. \u015eems-i Tebrizi \u00f6\u011fretmi\u015ftir.<\/p>\n
Sem\u00e2’\u0131 ibadet haline getiren Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n \u015eems-i Tebriz\u00ee ile bulu\u015ftuktan sonra sem\u00e2’ etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 nakledilir. Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n yan\u0131nda k\u0131rk y\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcre bulundu\u011funu eseri Ris\u00e2le-i Sipahsalar’da ifade eden Ahmed b. Feridun Sipahsalar, Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n \u015eems-i Tebriz\u00ee ile m\u00fclakat\u0131ndan \u00f6nce sem\u00e2’ etmedi\u011fini, \u015eems’in talebi \u00fczerine sem\u00e2’ etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunu \u00f6l\u00fcnceye kadar b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, onu yol (tar\u00eek) ve \u00e2yin haline getirdi\u011fini nakleder.<\/p>\n
Sultan Veled ise \u0130btid\u00e2n\u00e2me isimli eserinde, Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n \u015eems ile tan\u0131\u015ft\u0131ktan ve ayr\u0131ld\u0131ktan sonra, gece g\u00fcnd\u00fcz ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rarak sem\u00e2’ etti\u011fini, yerlerde d\u00f6nerek raksetti\u011fini, mutriblere alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f verdi\u011fini, nihayet \u00e7al\u0131p s\u00f6ylemekten kav\u00e2llarda takat kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcn \u015fehir halk\u0131n\u0131n ona uyarak sem\u00e2’ya d\u00e2hil oldu\u011funu kaydetmektedir.<\/p>\n
Efl\u00e2k\u00ee’nin naklettiklerine g\u00f6re: ho\u015fa giden veya manal\u0131 bir ses Mevl\u00e2n\u00e2’y\u0131 sem\u00e2’ ettirmeye k\u00e2fi gelirdi. Sokakta, pazarda, Meram mescidinde, Il\u0131ca’da, de\u011firmende, Konya meydan\u0131nda Mevl\u00e2n\u00e2 sem\u00e2’ ederdi.<\/p>\n
Efl\u00e2k\u00ee eserinde Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n Sem\u00e2’\u0131n\u0131 ikiye taksim etmektedir.<\/p>\n
1. Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n M\u00fcnferit Sem\u00e2’\u0131<\/p>\n
2. Toplu Olarak Yap\u0131lan Sem\u00e2’<\/p>\n
1. Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n M\u00fcnferit Sem\u00e2’\u0131<\/strong><\/p>\n Mevl\u00e2n\u00e2, \u015eems-i Tebriz\u00ee’nin 642\/1245 senesinde ortadan kaybolmas\u0131yla birlikte, m\u00fcderris elbisesini \u00e7\u0131kar\u0131p, dervi\u015f k\u00fclah\u0131n\u0131 ve elbisesini giymi\u015f ve rebab\u0131 alt\u0131 haneli hale getirmelerini emrederek sem\u00e2’ya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Mevl\u00e2n\u00e2 sem\u00e2’ esnas\u0131nda ayn\u0131 zamanda \u015fiirler s\u00f6ylemi\u015f, s\u00f6yledi\u011fi \u015fiirlerin etkisiyle vecd i\u00e7inde raksetmi\u015ftir. Hatta Mesnev\u00ee’nin baz\u0131 beyitlerini s\u00f6yledi\u011fi esnada, kavv\u00e2ller \u00e7al\u0131p tegann\u00eede bulunmu\u015f, o da heyecanla naralar atarak sem\u00e2’ etmi\u015ftir.<\/p>\n Sem\u00e2’ esnas\u0131nda sem\u00e2’ edenlere s\u0131rt\u0131n\u0131 \u00e7evirmeyi sayg\u0131s\u0131zl\u0131k kabul eder, sem\u00e2’ esnas\u0131nda suallere cevap verir, fetva isteyenlere fetva yazard\u0131. Kendisine takdim edilen heyecanl\u0131 konu\u015fmalar veya g\u00fczel g\u00fclleri sem\u00e2’a vesile kabul ederek, kalkar, naralar atarak sem\u00e2’a girer, sem\u00e2’ esnas\u0131nda g\u00fbyendelere ve halka bah\u015fi\u015fler da\u011f\u0131t\u0131r, sem\u00e2’ esnas\u0131nda sem\u00e2’ edenlerin kendisine \u00e7arpmalar\u0131n\u0131 bazen ho\u015f g\u00f6r\u00fcr bazen onlara k\u0131zard\u0131.<\/p>\n 2. Toplu Olarak Yap\u0131lan Sem\u00e2’<\/strong><\/p>\n Tasavvuf gelene\u011fi i\u00e7inde ba\u015flang\u0131\u00e7tan beri varolagelen sem\u00e2’, Mevl\u00e2n\u00e2 ile yayg\u0131nl\u0131k kazanm\u0131\u015f, Mevl\u00e2n\u00e2 devrinde b\u00fcy\u00fck bir ra\u011fbete mazhar olmu\u015f ve devrin ileri gelenlerinin, bir nev\u00ee yar\u0131 din\u00ee e\u011flence ziyafeti halini alm\u0131\u015ft\u0131r. Toplu halde icra edilen sem\u00e2’ \u00e2yinleri bazen Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n medresesinde, H\u00fcsameddin \u00c7elebi’nin evinde ve ba\u011f\u0131nda, bazen de devrin ileri gelenlerinin evlerinde veya Sadreddin Konev\u00ee’nin medresesinde tertip edilmi\u015ftir.<\/p>\n Ba\u015flang\u0131\u00e7ta sem\u00e2’ zamanlar\u0131 Mevl\u00e2n\u00e2’n\u0131n vecde geli\u015f anlar\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Onun herhangi bir heyecan uyand\u0131ran hali, bir s\u00f6z\u00fc veya n\u00fcktesi veyahut bir kerameti ba\u015fta kendisi olmak \u00fczer toplu halde sem\u00e2’ \u00e2yininin yap\u0131lmas\u0131na vesile oluyordu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mevlev\u00eelik deyince ilk akla gelen sem\u00e2’, l\u00fcgatte i\u015fitmek m\u00e2n\u00e2s\u0131ndad\u0131r. Terim olarak, m\u00fbsik\u00ee na\u011fmelerin dinlerken vecde gelip hareket etmek, kendinden ge\u00e7ip d\u00f6nmektir. Hz.Mevl\u00e2n\u00e2 zaman\u0131nda belli bir niz\u00e2ma ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n d\u00een\u00ee ve tasavv\u00fbf\u00ee bir co\u015fkunluk ves\u00eelesiyle icr\u00e2…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-6291","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blogum"],"yoast_head":"\n