Çocuklarımızın gelecekte başarılı olmasını hepimiz istiyoruz. Bunun için en doğru eğitimi almalarını istiyoruz. Uzmanlar iyi bir eğitimin lise ve üniversitede değil, ilk on yıl içinde alınması gerektiğini söylüyorlar. İlk 1000 gün çocuğun nöronlarının birbirlerine bağlanmasını sağlayan sinaptik yolların oluştuğu anlardır. Bu sinaptik bağlantıların gücü ve çeşitliliği zekayı belirler. Yani insan zekası ilk 1000 gün içinde şekillenir. İlk 10 yılın eğitimi ise çocuğun hayatını belirler.
Bu nedenle bu dönemlerde neler öğrenmesi gerektiği bilgisi çok önemlidir.
İşte öğrenilmesi gereken 10 ana başlık:
- Hızlı okuma : (verba volant, scripta manent) Çocuğunuz zaten her halükarda, zorlansa da okumayı öğrenecektir. Her ne kadar bilgisayarlar konuşmayı hatta sadece beyinden gelen bilgileri almayı öğrenecek kadar gelişse de, okumak ve yazmak hiçbir zaman ortadan kalkmayacak. Bu durumda çocuğunuzun hızlı okuması ve okuduğunu hızlı anlaması çok önemlidir.
- Programlama veya algoritmayı değil, onu nasıl yeneceğini : Gelecek 20 yılda her tarafımız, yapay zeka ile dolacak. Bir iyi haber, bu yapay zekalar, yazmak istediğiniz programları yazabilecek, yani programala öğrenmek zorunda değilsiniz. Ancak bir kötü haber var. Bu yapay zekalardan bir kısmı, çocuklarımıza iyi niyetle (pazarlama v.s.) veya kötü niyetle manipülasyon yapacaklar. İşte bu manipülasyonu farketmesini hatta hacklemesini çocuklarımıza öğretmemiz gerekiyor.
- Sanat yapmayı : Sanat tarihi ve sanat okur yazarlığı artık kreşlerde bile öğretilen bir konu. Kızım Mersin’de İnci Gündüz Anaokulunda 3 yaşından bu yana Bedri Baykam’dan, Rene Magritte’e kadar çağımıza yön vermiş birçok sanatçıyı öğrendi, eserlerini tanıdı ve kendi çalışmaları ile yorumladı. Bu 6 yaşındaki bir çocuk için, harika bir başlangıç oldu. Ancak bundan sonra, bir sanat koluna takipçi veya sanatçı olarak başlaması gerekiyor. On yaşında bir çocuğun sanatın dallarından en azından birine ilgisinin artmış olması gerekiyor. Bu müzik olabilir, resim veya heykel, hat, ebru olabilir…
- Basit ustalıkları : Bu konuda eminim birçok okulun çalışması vardır. Ancak öncelikler kendini savunma teknikleri, ata binmek, yüzmek, yemek pişirmek ve ilk yardım genelinde olmalı. Bu alanlarda bilgi birikimi başlangıç seviyesinden ileride olmalı.
- Manipüle olmamayı : Soğuk savaş dönemde edinilmiş psikolojik bilgiler ne yazık ki geçen 20 yıl boyunca hepimizin pazarlama alanında manipüle olmasına sebep oldu. Üstelik bu bilgiler o kadar ayağa düştü ki; birçok uluslarası şirketin yöneticisi çalışanlarını da bu şekilde manipüle etmeye devam ediyor. Çocukların kendilerinden emin şekilde bu tip manipülasyonlardan uzak durmayı, yapanları farketmeyi öğrenmesi gelecek on yılın hayat becerilerinden biri olacak.
- Kime kibar olup, kime kibar olmamaları gerektiğini : Küçük yaşta çocuklarına kibarlık öğrettikleri için acaba hayatın genel akışında psikolojik açıdan eziliyorlar mı endişesini yaşayan çok arkadaşım var. Çocukalarımıza kime kibar olup kime olmamaları gerektiğini ve kibar olmayacakları insanları nasıl kendilerinden uzak tutacaklarını, tutamıyorlarsa onlarla nasıl baş edeceklerini öğretmek gerekiyor.
- Neye hırslanıp, neye hırslanmayacaklarını : Şu aralar moda motto, “pes etme!”. Ancak bazı durumlarda bu pes etmeme hali bir takıntıya da dönüşebilir. Bu nedenle aslında bir hayat görüşü olarak “Tanrım, bana değiştirebileceğim şeyleri değiştirmek için cesaret, değiştiremeyeceğim şeyleri kabullenmek için sabır, ikisi arasındaki farkı bilmek için akıl ver” demeyi bilmeli.
- GO bilmeyi : GO bir hayat oyunudur. Özellikle hayatta, neye hırslanılması gerektiğini, öfkeyi, dikkati kısacası duyguları, kendini kontrol etmeyi öğretir. Duygularını anlamak, tarif etmek ve kontrol etmek çok önemlidir. Bunun küçük yaşlarda öğrenilmesi şarttır.
- Erdem ve etiği : Etik değerler, etiğin batı öğretilerindeki karşılığı olan nezaketi ve bütün bu öğretileri doğruluk ve dürüstlükle kapsayan erdemi çocukların küçük yaşta öğrenmesi çok önemlidir. Zira bu yollar bir kere çıkıldığında geri dönüşü zor olan ama sahip olunduğunda insan ruhunu yücelten alanlardır.
- Bunların hepsi için bedel ödemesi gerektiğini : İşin en zor kısmı, her tercihin bir vazgeçiş olduğunu öğretmek. Zira bu İstanbul trafiğinde saatlerce beklerken, emniyet şeridinden vızır vızır geçen arabalar gibi acı verir. Zeki olmak kolaydır, zeki olup her şeyin farkındayken etik ve erdemli olmak zordur.
