Gelecek 15 yıl olacakları merak ediyorsanız önce bildiğiniz her şeyi unutun. Son birkaç yıldır, kavramlar internetle birlikte değişiyor diyorduk ya, işte o değişimin zirvesine bu yıllarda eriştik. Sonrası, dağın diğer yakası. Kestirilmez ve yokuş aşağı. Ancak yine de yolun gidişatından, bazı ipuçlarına hakimiz.
Hani beyaz yakalı hanımlar arasında bir söz vardır; “ex’den next olmaz” diye. Yani bitmiş bir ilişkideki erkek arkadaştan yeniden bir erkek arkadaş olmaz. Kavramlar da aynen böyle değişecek. Eski ekonomi, eski politika, eski para, eski işsizlik, eski iş kavramları artık yerini bir iki yıl içinde yepyeni kavramlara bırakacak.
Bir iyi bir kötü haber
İsterseniz öncelikle problemlerimizden başlayalım. Malumunuz işsizlik rakamları ekonominin ayakta olup olmadığının bir kanıtı olarak her zaman kontrol ettiğimiz rakamlar arasındadır. İşsizlik rakamları iyiyse, ülkede para sıkıntısı yok demektir. Ülkede para sıkıntısı yoksa, toplumsal barış var demekti. O yüzden ekonomik olgunluğu anlamak için herkesin gözü işsizlik rakamlarındadır. Rakamlar yükselince hem iş verenler hem de siyasiler hop oturup hop kalkar. Ancak hepimizin farkettiği gibi hem dünyada hem de Türkiye’de işsizlik rakamları pek de öyle iç açıcı değil.
Bunun sebepleri on yıl öncesinden daha değişik. Eskiden tek sebep kötü yönetim, ekonomik verilerken şimdi denkleme az kişi ile daha çok iş yapabilme yeterlilikleri de girdi. Dolayısıyla artık denklemin bütün parametreleri olumsuz değil. Bunun üzerine bir de iş tanımları ve isimlerinin değişmesi girince işler bu son on yıldır fena halde karıştı.
Artık işsizlik rakamlarındaki değişim öyle negatif gelişmelerin habercisi olmayabilir. Bunu mutlaka göz önünde bulundurmak gerekiyor. Özellikle son dönemde hayatımıza girmeye başlayan yazılım robotlarının özellikle mavi ve pembe yakalılar üzerinde ciddi bir etkisi olacağını görüyoruz. Tabii bu aynı zamanda bu yazılım robotlarını, ayarlayan, denetleyen yeni iş tanımlarının da oluşması anlamına geliyor. İş hayatı daha verimli hale gelirken, çalışanlar da daha donanımlı oluyor.
Para veriye dönüşüyor
Geçtiğimiz 20 yılda, para, onunla yakın ilişkide olan altın ve fosil yakıtların tahtları sallanıyor. Altın ve değerli taşlar x,y derken z ve en tehlikelisi Alpha kuşağını etkilemezken, fosil yakıtların saltanatının yıkılışını daha net görüyoruz. Üstelik daha elim ve daha vahim olarak temel gelir veya vatandaşlık gelirinin de gelecek 3-5 yıl içinde devreye girmesi ile zenginlik ve para kavramı yeni bir hal alacak gibi görünüyor.
Veri konusunda eminim birçok makale okudunuz ancak verinin de bizim eski bakış açısında sahip bir kavram olmayacağı aşikar. Veri petrolün yerini alır yaklaşımına çok katılmıyorum. Çünkü katılsaydım, petrol gibi işlenmeden varil varil, veri tekelcileri tarafından, satılacağını daha da kötüsü fiyat belirlemek için çeşitli etik olmayan anlaşmalar yapılacağını kabul etmiş olurdum. Ben bunu kabul etmiyorum. Veri artık insanlığın yararına açık olarak sunulan, işlenmiş, anlamlandırılmış kaynaklar olarak görülecek!
Robotun metali olmaz
Son ve en önemli öngörüm, robotlar üzerine. Sanılanın, beklenenin aksine metal yığınlarından robot orduları olmayacak. Dünya aslında pek de o noktaya bakmıyor. Yeni insan, insan 4.0 veya Hariri literatürü ile üstinsan, doğaya daha yakın, sanayi devrimine daha ama çok daha uzak olacak.
Yazılım ile hızı başlayan robotlaşma bambaşka bir yola sapmaya hazırlanıyor. Bunu gelecek yazılarımda uzun uzun yazacak, yeni bilinci idrak etmeye başlayacağız.
Daha az enerji ihtiyacımız olacak
Enerji daha görünmez olacak. Hatta küçük işler için kilometrelerce ilerden gelen büyük büyük enerji kaynaklarına ihtiyacımız kalmayacak. İnsanlık, fosil yakıtların hemen ardından nükleeri de tasviye edecek. Yerine insan enerjisini, yenilenebilir birçok başka enerji kaynağını koyacak. İnsan enerjisi deyince aklınıza sakın matrix gibi bir dünya gelmesin. Onun yerine yürümemizden oluşan enerji ile çalışan giyilebilirler gibi yepyeni bir dönemden bahsediyorum.
Unutmayın distopik ex’ler yerini ütopik next’lere bırakacak. Zaten hayatta da böyle olmuyor mu?
Ex’ten Next olmaz!
